BOT xa lộ Hà Nội đề xuất thu phí theo chặng, 12 cụm trạm

Công ty cổ phần Đầu tư và Xây dựng xa lộ Hà Nội vừa gửi tờ trình lên Sở Tài chính TP.HCM, đề nghị thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi điều chỉnh dự án mở rộng xa lộ Hà Nội và quốc lộ 1, đoạn từ ngã ba Trạm 2 cũ đến nút giao Tân Vạn. Nội dung cốt lõi của đề xuất là chuyển phương thức thu phí từ hình thức mở sang hình thức kín - tức thu phí theo từng chặng đường thực tế mà tài xế sử dụng.

Tổng quan dự án BOT 15,7km, vốn đầu tư hơn 4.900 tỉ đồng

Dự án mở rộng xa lộ Hà Nội và quốc lộ 1 đoạn từ ngã ba Trạm 2 cũ đến nút giao Tân Vạn có chiều dài 15,7km, khởi công từ năm 2010 với tổng mức đầu tư hơn 4.900 tỉ đồng. Hai nhà đầu tư thực hiện dự án là Công ty cổ phần Đầu tư hạ tầng kỹ thuật TP.HCM và Công ty cổ phần Đầu tư cầu đường CII.

Dự án mở rộng mặt đường lên chiều rộng từ 113,5m đến 153,3m, bao gồm tuyến chính, đường song hành và các hạng mục hạ tầng kỹ thuật đi kèm. Đây là tuyến đường huyết mạch trên trục Võ Nguyên Giáp, kết nối trung tâm TP.HCM với các tỉnh Đông Nam Bộ, có lưu lượng phương tiện qua lại rất cao. Dự án bắt đầu thu phí hoàn vốn từ năm 2021 qua hệ thống thu phí tự động không dừng (ETC) tại trạm đặt gần cầu Rạch Chiếc.

Bất cập của thu phí mở - lý do cần thay đổi

Phương thức thu phí đang áp dụng là thu phí mở: mỗi xe qua trạm trả một mức cố định tùy loại xe, bất kể đi dài hay ngắn trên tuyến. Cách làm này bộc lộ nhiều hạn chế trong thực tế vận hành.

• Xe chỉ đi một đoạn ngắn vẫn phải trả phí bằng xe chạy hết toàn tuyến, gây bất công rõ ràng.
• Một số phương tiện sử dụng tuyến đường nhưng không đi qua vị trí đặt trạm, do đó không phải đóng phí dù hưởng lợi từ công trình.
• Nhiều tài xế chủ động tìm đường né trạm để tránh phí, tạo áp lực giao thông lên các trục đường xung quanh và gây ùn tắc cục bộ.
• Đã phát sinh khiếu nại, thắc mắc từ người dân khu vực lân cận trạm thu phí.

Đề xuất chuyển sang thu phí kín với 12 cụm trạm, 60 điểm thu

Để xử lý triệt để những bất hợp lý trên, nhà đầu tư đề xuất chuyển sang phương thức thu phí kín. Theo đó, chi phí mà chủ xe phải trả được tính dựa trên độ dài đoạn đường thực tế đã đi qua, thay vì một mức cố định như hiện nay.

Hệ thống dự kiến bố trí 12 cụm trạm với tổng cộng 60 điểm thu phí phân bổ trên toàn tuyến. Công nghệ sẽ tự động ghi nhận lộ trình và tính phí phù hợp với từng loại xe. Người dùng có thể đối chiếu trực tiếp số kilômét đã đi với khoản phí phát sinh, qua đó tăng tính minh bạch và giảm tranh chấp.

Nhà đầu tư đánh giá thời điểm hiện tại khá thuận lợi để triển khai phương án mới, bởi khung pháp lý cho thu phí không dừng và thanh toán không tiền mặt đã cơ bản hoàn thiện, trong khi công nghệ thu phí tiếp tục được nâng cấp và ngày càng hiện đại hơn.

Mặt bằng vẫn vướng sau 16 năm, UBND TP.HCM thúc tiến độ

Song song với vấn đề thu phí, dự án còn tồn đọng một vướng mắc kéo dài suốt 16 năm qua: công tác giải phóng mặt bằng vẫn chưa hoàn tất. Hệ quả là dọc tuyến xuất hiện tình trạng không đồng đều - những đoạn đã giải tỏa xong thì đường rộng, hạ tầng hoàn chỉnh, còn những đoạn chưa giải phóng được trở thành điểm thắt cổ chai, tiềm ẩn nguy cơ ùn tắc và tai nạn.

Tính đến nay, đoạn đi qua địa bàn TP.HCM (cũ) còn 27 hộ dân chưa bàn giao mặt bằng; đoạn qua Bình Dương (cũ) vẫn còn khoảng 136 trường hợp chưa được giải tỏa.

Phó chủ tịch UBND TP.HCM Hoàng Nguyên Dinh nhận xét tiến độ bồi thường, giải phóng mặt bằng của dự án nhìn chung còn chậm, nguyên nhân chủ yếu do phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị chưa chặt chẽ, dẫn tới nhiều đầu việc không hoàn thành đúng hạn. Lãnh đạo UBND TP.HCM yêu cầu các địa phương liên quan ở khu vực TP.HCM (cũ) khẩn trương rà soát pháp lý, vận động người dân bàn giao mặt bằng trước ngày 20-6. Đối với đoạn qua Bình Dương (cũ), Đại học Quốc gia TP.HCM cần phối hợp với các bên sớm bàn giao ranh giải tỏa và cắm mốc phục vụ công tác kiểm kê, bồi thường.

Theo Tuổi Trẻ, VnExpress