Mỹ áp thuế mới nhằm duy trì bức tường thuế quan của ông Trump

Bối cảnh và lý do ban hành thuế mới

Từ đầu nhiệm kỳ hai, Tổng thống Donald Trump đã xác định thuế quan là trọng tâm trong chính sách kinh tế của Mỹ. Sau khi Tòa án Tối cao hủy bỏ các mức thuế nhập khẩu quy mô lớn do ông áp đặt, với lý do vượt quyền khẩn cấp, chính quyền Trump đã dựa vào các điều khoản khác của Bộ luật Thương mại năm 1974 để duy trì mức thuế tạm thời 10% trên hầu hết hàng nhập khẩu. Tuy nhiên, mức thuế tạm thời này sẽ hết hạn vào ngày 24/7, buộc chính quyền Mỹ tìm kiếm giải pháp thay thế bền vững hơn.

Chính quyền Mỹ đã chọn sử dụng Điều 301 của cùng bộ luật, cho phép áp thuế đối với các quốc gia có hành vi thương mại không công bằng, nhằm thiết lập mức thuế tương đương dựa trên cáo buộc về lao động cưỡng bức. Theo đó, hơn 60 quốc gia bị điều tra và dự kiến bị áp thuế từ 10 đến 12,5% nhằm phản ứng với việc không thực thi nghiêm các lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa làm ra từ lao động cưỡng bức.

Chi tiết về các mức thuế và lĩnh vực ảnh hưởng

Các mức thuế mới sẽ áp dụng cho phần lớn hàng hóa nhập khẩu của Mỹ, chiếm 99,4% tổng kim ngạch nhập khẩu từ 60 quốc gia. Đáng chú ý, Mỹ sẽ áp mức thuế 25% cho hàng hóa nhập khẩu từ Brazil theo Điều 301 nhưng miễn trừ một số mặt hàng tiêu dùng như cà phê và thịt bò. Mức thuế dự kiến đối với hàng hóa Trung Quốc là 12,5%, với Canada và Mexico là 10%, tuy nhiên các sản phẩm đáp ứng yêu cầu của Hiệp định Mỹ - Mexico - Canada (USMCA) sẽ được miễn thuế.

Chính sách mới cũng có những ngoại lệ dành cho một số sản phẩm dệt may và điện tử nhằm hạn chế ảnh hưởng tiêu cực đến nguồn cung và người tiêu dùng Mỹ. Ngoài ra, Mỹ đang mở rộng áp dụng các loại thuế theo ngành cụ thể và chuẩn bị áp mức thuế 50% lên một số hàng hóa của Canada theo một đạo luật khác có lịch sử từ thế kỷ trước.

Ý nghĩa và phản ứng từ cộng đồng quốc tế

Theo Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR), hành động này nhằm khắc phục tình trạng cạnh tranh không công bằng, đồng thời nâng cao điều kiện làm việc ở quy mô toàn cầu bằng cách loại bỏ lợi thế của các sản phẩm có nguồn gốc lao động cưỡng bức. USTR cho rằng nhiều nước có luật cấm nhập khẩu hàng hóa làm từ lao động cưỡng bức nhưng lại thiếu công khai hoặc thực thi kém hiệu quả, ví dụ Canada được cho là chưa cung cấp dữ liệu thực thi cụ thể.

Bên cạnh đó, việc giảm thị phần xuất khẩu của Mỹ trong các mặt hàng như thuốc lá, gạo, thịt bò và bông sang các quốc gia được nghi ngờ sử dụng lao động cưỡng bức được xem là dấu hiệu tác động tiêu cực của những sản phẩm không công bằng lên ngành công nghiệp nội địa Mỹ.

Nhiều quốc gia, trong đó có Ấn Độ và Canada, đã phản bác các cáo buộc của Mỹ về việc không thực thi nghiêm các quy định lao động cưỡng bức và cho rằng không có cơ sở pháp lý cho việc áp thuế theo Điều 301 ở mức mới.

Khảo sát rộng hơn và những bước đi tiếp theo

USTR đã khởi động một cuộc điều tra riêng biệt về việc liệu 16 đối tác thương mại lớn, trong đó có cả Liên minh châu Âu và các quốc gia như Trung Quốc, Ấn Độ, Việt Nam, có đang duy trì công suất sản xuất dư thừa, gây nên sự cạnh tranh không công bằng trên thị trường toàn cầu hay không. Kết quả điều tra này sẽ làm cơ sở cho khả năng Mỹ áp đặt thêm các mức thuế mới nhằm bảo vệ các doanh nghiệp nội địa.

Ông Jamieson Greer, phát ngôn viên của USTR, cho biết đây là một dự án phức tạp, với đội ngũ luật sư và nhà hoạch định chính sách làm việc cật lực để hoàn thiện báo cáo, hứa hẹn của một chu kỳ đánh giá sâu rộng nhằm củng cố bức tường thuế quan của Mỹ.

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 2 nguồn độc lập. 2/3 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận.

• Straits Times World
• Al Jazeera

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Thị Trường Kinh Tế.