Những điểm chính
- Ông Nguyễn Sơn, Chủ tịch VSDC, cho biết chứng khoán Việt Nam có thể đáp ứng chuẩn MSCI vào năm 2028-2029, sớm hơn mục tiêu Chính phủ đề ra là năm 2030.
- VSDC đã thành lập Công ty TNHH MTV Bù trừ Đối tác Trung tâm (CCP) và dự kiến đưa vào vận hành trong quý I/2027 - điều kiện tiên quyết để MSCI xem xét nâng hạng.
- Ủy ban Chứng khoán Nhà nước ghi nhận sự quan tâm chưa từng có từ các quỹ lớn như Vanguard và BlackRock đối với thị trường Việt Nam.
- Luật Chứng khoán sẽ được sửa đổi theo hướng cắt giảm 50% điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ.
- Nhà đầu tư nước ngoài đã rút ròng kỷ lục khỏi thị trường Việt Nam; ba ưu tiên giữ chân dòng vốn gồm hoàn thiện pháp lý, mở rộng hàng hóa và cơ chế phòng vệ tỉ giá.
Tại Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2026 (Vietnam Investment Forum 2026) diễn ra chiều 11-6, các lãnh đạo cấp cao của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) đồng loạt phát đi tín hiệu lạc quan: chứng khoán Việt Nam có thể về đích nâng hạng theo chuẩn MSCI sớm hơn 1-2 năm so với kế hoạch.
Mục tiêu 2028-2029 thay vì 2030
Theo đề án nâng hạng được Chính phủ phê duyệt, chứng khoán Việt Nam đặt mục tiêu đáp ứng các tiêu chí của MSCI - tổ chức cung cấp chỉ số tài chính hàng đầu thế giới - để được công nhận là thị trường mới nổi vào năm 2030. Tuy nhiên, ông Nguyễn Sơn, Chủ tịch Hội đồng thành viên VSDC, nhận định mốc này có thể được rút ngắn đáng kể.
"Sau cột mốc được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi, Việt Nam có thể đạt thêm chuẩn các tiêu chí của MSCI vào năm 2028 hoặc 2029, sớm hơn kế hoạch ban đầu", ông Sơn phát biểu tại diễn đàn.
Ông Sơn cho biết Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã bắt đầu chuẩn bị cho lộ trình này từ 3-5 năm trước. Đây là nền tảng quan trọng để Việt Nam tự tin hướng tới mục tiêu được rút ngắn.
Hai bài toán lớn cần giải để đạt chuẩn MSCI
Khác với FTSE Russell - vốn chủ yếu xét quy mô và thanh khoản - MSCI đặt ra bộ tiêu chí toàn diện hơn nhiều, bao gồm cơ chế giao dịch, thanh toán, giới hạn sở hữu nước ngoài, mức độ minh bạch, khả năng chuyển tiền và tính ổn định pháp lý. Ông Nguyễn Sơn xác định hai vấn đề cốt lõi mà thị trường Việt Nam cần giải quyết:
- Đối tác bù trừ trung tâm (CCP): MSCI yêu cầu thị trường phải có pháp nhân độc lập đóng vai trò trung gian giữa bên mua và bên bán, nhằm kiểm soát rủi ro trong quá trình thanh toán giao dịch. VSDC đã hoàn tất việc thành lập Công ty TNHH MTV Bù trừ Đối tác Trung tâm (CCP) và đang hoàn thiện hạ tầng công nghệ cùng các quy định liên quan, dự kiến đưa vào vận hành trong quý I/2027.
- Mô hình tài khoản tổng (omnibus account): Đây là cơ chế cho phép một ngân hàng lưu ký hoặc tổ chức trung gian quản lý duy nhất một tài khoản chứng khoán nhưng gộp tài sản của nhiều nhà đầu tư bên trong. Hiện cơ quan quản lý đang phối hợp với World Bank, IAG và các nhóm công tác thuộc Diễn đàn Thị trường vốn Việt Nam (VBF) để nghiên cứu mô hình phù hợp với điều kiện trong nước. Theo ông Sơn, tài khoản tổng sẽ được đặt tại Sở Giao dịch Chứng khoán hoặc tổ chức lưu ký.
Quan tâm chưa từng có từ Vanguard, BlackRock và các quỹ lớn
Ông Bùi Hoàng Hải, Phó chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cho biết song song với việc hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, cơ quan này đang tích cực triển khai các cơ chế bỏ ký quỹ trước (pre-funding) và kết nối môi giới toàn cầu.
"Chúng tôi ghi nhận mức độ quan tâm chưa từng có từ các quỹ lớn như Vanguard, BlackRock và các quỹ quốc gia đối với thị trường Việt Nam", ông Hải chia sẻ tại diễn đàn.
Ông Vũ Chí Dũng, Trưởng Ban Pháp chế - Đối ngoại của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, bổ sung rằng dù các tổ chức như FTSE Russell, MSCI hay S&P có bộ chỉ số tham chiếu riêng, tất cả đều quy về các tiêu chí định tính chung: niềm tin của nhà đầu tư tổ chức vào hạ tầng thị trường, chất lượng doanh nghiệp, tính minh bạch và hạ tầng kỹ thuật.
Loạt giải pháp phát triển thị trường đồng bộ
Bên cạnh mục tiêu nâng hạng, ông Bùi Hoàng Hải còn trình bày các giải pháp phát triển thị trường vốn trên diện rộng. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang phối hợp sửa đổi Luật Chứng khoán theo hướng cắt giảm 50% điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ. Đợt sửa luật lần này cũng sẽ tạo nền pháp lý cho các sản phẩm mới và đa dạng hóa các loại hình quỹ đầu tư.
Về phía cung hàng hóa cho thị trường, cơ quan quản lý sẽ thúc đẩy cổ phần hóa và thoái vốn doanh nghiệp Nhà nước, đồng thời đã đạt đồng thuận cho phép doanh nghiệp FDI thực hiện IPO và niêm yết cổ phiếu trên sàn. Ngoài ra, Ủy ban đang xây dựng lộ trình đưa vào các sản phẩm và dịch vụ mới gắn với hệ thống KRX, cùng hai dự án lớn gồm hệ thống tổng thể quản lý - giám sát thị trường và kho dữ liệu tập trung toàn ngành.
Ba ưu tiên để giữ chân dòng vốn ngoại
Ông Nguyễn Sơn thẳng thắn nhìn nhận thực tế rằng nhà đầu tư nước ngoài đã rút ròng kỷ lục khỏi thị trường Việt Nam trong thời gian qua. Để đảo chiều xu hướng này trước khi dòng vốn lớn đổ vào sau nâng hạng, ông Sơn đề xuất ba nhóm giải pháp ưu tiên:
- Hoàn thiện khung pháp lý, tạo môi trường minh bạch và ổn định cho nhà đầu tư tổ chức nước ngoài.
- Nâng chất lượng và mở rộng quy mô hàng hóa thông qua cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước, gắn IPO với niêm yết - đặc biệt với các tập đoàn FDI lớn.
- Xây dựng cơ chế phòng vệ rủi ro tỉ giá cho nhà đầu tư gián tiếp, vì thiếu công cụ này sẽ rất khó giữ chân dòng vốn ngoại dài hạn.
Câu hỏi thường gặp
Chứng khoán Việt Nam sẽ được MSCI nâng hạng vào năm nào?
Mục tiêu chính thức được Chính phủ phê duyệt là năm 2030, nhưng Chủ tịch VSDC Nguyễn Sơn nhận định Việt Nam có thể đạt chuẩn MSCI sớm hơn, vào năm 2028 hoặc 2029.
Điều kiện để chứng khoán Việt Nam được MSCI nâng hạng là gì?
MSCI yêu cầu thị trường có pháp nhân độc lập làm đối tác bù trừ trung tâm (CCP) và triển khai mô hình tài khoản tổng (omnibus account), bên cạnh các tiêu chí về minh bạch, room ngoại và khả năng chuyển tiền.
Hệ thống CCP của Việt Nam sẽ hoạt động khi nào?
VSDC đã thành lập Công ty TNHH MTV Bù trừ Đối tác Trung tâm (CCP) và đang hoàn thiện hạ tầng công nghệ, dự kiến đưa vào vận hành trong quý I/2027.
Tại sao nhà đầu tư nước ngoài rút vốn khỏi chứng khoán Việt Nam?
Chủ tịch VSDC Nguyễn Sơn xác nhận nhà đầu tư nước ngoài đã rút ròng kỷ lục, và nhấn mạnh cần ưu tiên hoàn thiện khung pháp lý, mở rộng hàng hóa chất lượng và xây dựng cơ chế phòng vệ rủi ro tỉ giá để thu hút dòng vốn quay lại.
