Siêu El Niño và tác động kinh tế - xã hội đối với châu Phi
Theo cảnh báo từ Ngân hàng Phát triển châu Phi (AfDB), sự kiện siêu El Niño đang hình thành có thể gây ra thiệt hại kinh tế từ 10 đến 20 tỷ USD trên khắp các quốc gia châu Phi bị ảnh hưởng. Hiện tượng thời tiết này dự báo sẽ là một trong những lần El Niño mạnh nhất từng được ghi nhận, dẫn đến hạn hán nghiêm trọng ở miền Nam và mưa lớn, lũ lụt ở Đông Phi. Các điều kiện khắc nghiệt này đã và đang gây ra thất thu lớn trong sản xuất nông nghiệp, tăng mạnh giá lương thực và ảnh hưởng đến nguồn cung nước, đe dọa an ninh lương thực toàn khu vực.
Anthony Nyong, Giám đốc của AfDB phụ trách biến đổi khí hậu và tăng trưởng xanh, cho biết sự kiện El Niño này có thể làm giảm GDP của các nước bị ảnh hưởng từ 1% đến 2%, tương đương mất mát khoảng 10-20 tỷ USD. Đây là con số ước tính đầu tiên được đưa ra bởi một tổ chức phát triển đa phương lớn liên quan đến El Niño tại châu Phi. Dù không có số liệu cụ thể theo từng quốc gia, AfDB nhấn mạnh đây không phải là cú sốc duy nhất mà châu Phi phải đối mặt trong tương lai gần.
Tác động sâu rộng đến hạ tầng và tài chính quốc gia
Ngoài nguy cơ đối với an ninh thực phẩm và nguồn nước, các hệ thống tài chính quốc gia và ngân hàng cũng bị ảnh hưởng khi cơ sở hạ tầng có thể bị thiệt hại do thiên tai. Nhiều quốc gia châu Phi, vốn đã chịu áp lực về tài chính, có nguy cơ rơi vào "bẫy tài chính khí hậu" khi phải cắt giảm ngân sách y tế, giáo dục và phát triển cơ sở hạ tầng để ứng phó với các tình huống khẩn cấp. Điều này làm gia tăng gánh nặng kinh tế và nguy cơ mắc kẹt trong vòng xoáy nghèo đói.
Trong năm 2023, AfDB ước tính nông dân châu Phi đã mất gần 330 triệu USD thu nhập do ảnh hưởng của những trận hạn hán và bão lũ. Ngành đánh bắt cá cũng chịu thiệt hại nghiêm trọng khi nhiệt độ biển tăng cao và các cơn bão diễn biến phức tạp hơn. Các quốc gia như Mozambique đã chứng kiến quá trình phục hồi sau các trận bão lớn như Idai năm 2019 kéo dài nhiều năm, cho thấy mức độ nặng nề của thiệt hại do thiên tai gây ra.
Làn sóng di cư và nguy cơ gia tăng xung đột
Nguy cơ đã được dự báo là nhiều quốc gia châu Phi như Sudan, Nam Sudan, Cộng hòa Dân chủ Congo, Somalia, Mali, Burundi và Nigeria có thể chịu tác động đặc biệt nặng nề. Theo ông Nyong, El Niño sẽ thúc đẩy làn sóng di cư quy mô lớn khi người dân buộc phải rời khỏi các khu vực bị ảnh hưởng nặng do thiếu lương thực và nước sinh hoạt, giá ngô – một loại thực phẩm thiết yếu – dự kiến sẽ tăng gấp đôi.
Thiếu thốn tài nguyên và tình trạng cạnh tranh đất canh tác, nước uống sẽ làm gia tăng nguy cơ xung đột và bất ổn tại các khu vực vốn đã dễ bị tổn thương. Ông Nyong nhấn mạnh việc này có thể làm châu Phi mất đi những bước tiến kinh tế đã đạt được, đẩy nhiều quốc gia quay trở lại vòng xoáy nghèo đói, và cảnh báo tình trạng này không nên bị xem là chuyện đương nhiên phải chấp nhận.
Phản ứng và kêu gọi hỗ trợ tài chính khí hậu
AfDB đang chuẩn bị tổ chức một hội thảo quy mô lớn vào tháng 9 nhằm đánh giá kỹ hơn tác động của siêu El Niño đến các khoản đầu tư hiện tại và tương lai. Ngân hàng cam kết sẵn sàng điều chỉnh các dự án để giúp các quốc gia thích ứng và giảm thiểu tác hại. Ngoài ra, AfDB sẽ phối hợp với các quỹ đa phương như Quỹ Khí hậu Xanh (Green Climate Fund), Quỹ Thích nghi, cùng các cơ chế tài chính mới về thiệt hại và tổn thất để huy động nguồn lực cần thiết.
Báo cáo của Liên Hiệp Quốc tháng 10 năm 2023 cho thấy các nước đang phát triển sẽ cần khoảng 365 tỷ USD hàng năm để ứng phó với biến đổi khí hậu, trong khi nguồn tài chính hiện tại chỉ đạt 26 tỷ USD. Theo nhận định của AfDB, nhu cầu tài chính cho châu Phi trong năm nay có thể lên đến 100 tỷ USD, gấp đôi mức cần thiết trước cảnh báo về hiện tượng El Niño mạnh mẽ sắp tới.
Ngoài ra, sự kiện COP31 diễn ra tại Thổ Nhĩ Kỳ vào tháng 11 sẽ tập trung thảo luận về giải pháp xây dựng khả năng chống chịu trước thiên tai, giảm nhẹ tác hại và tăng cường hỗ trợ tài chính toàn cầu dành cho các quốc gia dễ bị tổn thương như châu Phi. "Xây dựng hàng rào bảo vệ trước khi xảy ra thảm họa luôn rẻ hơn nhiều so với việc ứng cứu sau khi thiệt hại đã xảy ra," ông Nyong cảnh báo, khẳng định tầm quan trọng của hành động chủ động trong bối cảnh bất ổn khí hậu gia tăng.
Nguồn tham khảo
Đối chiếu nguồn
Bài tổng hợp từ 3 nguồn độc lập. 3/4 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận. 1 số liệu chỉ xuất hiện ở bản tổng hợp, cần đối chiếu thêm.
- SABC News
- South China Morning Post
- The West Australian
Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn Thị Trường Kinh Tế.
