Mỹ áp thuế 10-12,5% với 60 quốc gia nhằm chống lao động cưỡng bức

Mỹ áp thuế mới thay thế thuế tạm thời hết hạn

Ngày 28/7, chính quyền Tổng thống Donald Trump sẽ chính thức thực thi mức thuế nhập khẩu từ 10% đến 12,5% đối với hàng loạt mặt hàng nhập khẩu từ 60 quốc gia, trong đó có Liên minh châu Âu, Hàn Quốc và Nhật Bản. Đây là động thái nhằm thay thế mức thuế tạm thời 10% toàn cầu được áp dụng từ đầu năm đến nay, vốn kết thúc hiệu lực vào ngày 28/7 theo giờ EDT. Thuế mới được áp dụng trực tiếp ngay sau khi thuế tạm thời hết hạn, với một số mặt hàng đang vận chuyển được miễn áp thuế cho đến cuối ngày 28/7.

Các thuế mới dựa trên luật Thương mại năm 1974 (Section 301) nhằm xử lý các đối tác thương mại không thực hiện đủ các biện pháp cấm vận đối với hàng hóa sản xuất nhờ lao động cưỡng bức. Chính quyền Trump cho rằng Mỹ có lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa làm từ lao động cưỡng bức nghiêm ngặt nhất thế giới và việc các nước khác không chấp hành nghiêm túc tạo ra bất công trong thương mại quốc tế.

Phân loại mức thuế theo hành động của các quốc gia

Mức thuế mới được chia thành hai mức chính: 10% áp dụng với các quốc gia đã thông qua và thực thi các luật cấm lao động cưỡng bức đầy đủ, trong khi mức thuế 12,5% áp dụng với những nước có luật lệ chưa đủ nghiêm ngặt hoặc chưa có các cơ chế thực thi hiệu quả. Ví dụ, Ấn Độ từng bị áp thuế cao hơn nhưng sau khi thắt chặt các biện pháp, mức thuế áp dụng đã giảm xuống 10%.

Các sản phẩm dầu khí, phân bón, thực phẩm nhất định cũng như các mặt hàng thuộc diện áp thuế an ninh quốc gia như ô tô, thép, nhôm, đồng sẽ được miễn thuế. Ngoài ra, các sản phẩm được hưởng quy chế ưu đãi theo Hiệp định Mỹ - Mexico - Canada (USMCA) cũng không chịu thuế mới nhằm bảo vệ chuỗi cung ứng khu vực Bắc Mỹ.

Tác động và phản ứng từ quốc tế

Thuế nhập khẩu sẽ do các công ty nhập khẩu tại Mỹ chịu trách nhiệm thanh toán và họ có thể chuyển phần chi phí tăng lên cho người tiêu dùng. Điều này diễn ra trong bối cảnh người Mỹ đang trải qua áp lực về chi phí sinh hoạt cao. Do vậy, việc áp thuế mới trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ diễn ra vào tháng 11 là một kế hoạch táo bạo của chính quyền Trump nhằm vừa duy trì sức ép thương mại vừa bảo vệ quyền lợi trong nước.

Phản ứng quốc tế với các mức thuế mới là khá đa chiều. Chính phủ Hàn Quốc đã gửi phản hồi tới Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) với cáo buộc các đề xuất thuế là “không có căn cứ” và “vượt mức cần thiết” đối với nền kinh tế đứng thứ tư châu Á này.

Trong khi đó, các nhóm nhân quyền nhìn nhận việc áp thuế là một công cụ hữu hiệu trong cuộc chiến chống lao động cưỡng bức, mặc dù cũng có những lo ngại về cách thức áp dụng có thể thiếu thực thi nếu không có lộ trình và biện pháp cụ thể từ các nước bị ảnh hưởng. Luật cấm lao động cưỡng bức như Đạo luật Ngăn ngừa Lao động Cưỡng bức Người Duy Ngô Nhĩ của Mỹ được đánh giá là một bước tiến quan trọng nhằm nâng cao sự chú ý và ngăn chặn lạm dụng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Phần mở rộng của chính sách thuế và nỗ lực cải cách thương mại của Mỹ

Đây không phải là lần đầu tiên chủ đề thuế chống lao động cưỡng bức được dùng làm bàn đạp chính sách thương mại. Trong nhiệm kỳ đầu tiên, chính quyền Trump đã sử dụng Section 301 để áp thuế lên Trung Quốc nhằm đối phó với các hành vi thương mại không công bằng. Những mức thuế này đã vượt qua các thử thách pháp lý và được duy trì tới nay.

Hiện tại, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ đang tiếp tục điều tra về tình trạng sản xuất dư thừa từ 16 quốc gia chiếm khoảng 70% hàng nhập khẩu của Mỹ, trong đó có Trung Quốc và các đối tác lớn khác, nhằm chuẩn bị các biện pháp thuế mới để bảo vệ các ngành sản xuất trong nước trước áp lực cạnh tranh không công bằng trên thị trường toàn cầu.

Trước đó, chính quyền Trump từng sử dụng Đạo luật Quốc tế Nguồn lực Kinh tế Khẩn cấp (IEEPA) năm 1977 để áp thuế trên diện rộng, tuy nhiên Tòa án Tối cao Hoa Kỳ đã phán quyết rằng đạo luật này không cho phép áp thuế như vậy, buộc chính quyền phải trả lại tiền thuế đã thu.

Để đối phó, Tổng thống Trump đã đưa ra mức thuế tạm thời 10% theo luật Thương mại năm 1974, nhưng mức thuế này chỉ có hiệu lực trong 150 ngày và đến ngày 28/7 sẽ hết hạn. Việc chuyển sang áp dụng thuế theo Section 301 của cùng đạo luật nhằm đảm bảo tính pháp lý và kéo dài hiệu lực các biện pháp thuế của chính quyền Trump.

Như vậy, chiến lược thuế mới không chỉ là biện pháp chống lao động cưỡng bức mà còn thể hiện nỗ lực xây dựng chính sách thương mại mạnh mẽ để bảo vệ lợi ích sản xuất, lao động và cạnh tranh công bằng của nền kinh tế Mỹ.

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập. 3/4 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận. 1 số liệu chỉ xuất hiện ở bản tổng hợp, cần đối chiếu thêm.

• Straits Times Asia
• Korea Times
• The Independent
• NPR News

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Thị Trường Kinh Tế.