SpaceX IPO Lập Kỷ Lục Lớn Nhất Thị Trường, Liệu Sức Hút Có Giảm Nhiệt?

SpaceX IPO và cơn sốt đầu tư ban đầu

Ngày 12/6 vừa qua, SpaceX - công ty hàng không vũ trụ do Elon Musk đồng sáng lập và điều hành - lần đầu tiên chào bán cổ phiếu ra công chúng, đánh dấu sự kiện IPO lớn nhất từ trước đến nay. Mức giá chào sàn được đặt ở 135 USD/cổ phiếu nhưng ngay trong ngày đầu tiên giá đã tăng vọt lên tới 160,95 USD, có lúc đạt 176 USD. Trong tuần tiếp theo, cổ phiếu còn đạt đỉnh intraday 225 USD, khiến giá trị thị trường của SpaceX vượt cả Amazon và Microsoft.

Chuyên gia phân tích Keith Snyder từ CFRA nhận định sự hào hứng này không chỉ do tên tuổi Elon Musk mà còn bởi lần đầu tiên nhà đầu tư cá nhân có thể góp vốn vào một doanh nghiệp được quảng bá là có liên quan công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI). SpaceX đang mở rộng lĩnh vực AI khi tiếp quản start-up xAI (sau đổi tên thành SpaceXAI) với chatbot Grok gây tranh cãi và cho thuê trung tâm dữ liệu cho các công ty công nghệ khác.

Thực tế kinh doanh và những biến động cổ phiếu

Mặc dù có tham vọng AI, nhưng hoạt động chính của SpaceX vẫn là sản xuất và phóng tên lửa, cũng như phát triển mạng lưới vệ tinh viễn thông Starlink. Khi Starlink quyết định giảm giá dịch vụ tại Memphis, Tennessee, do lo ngại về dự án trung tâm dữ liệu quy mô lớn, cổ phiếu SpaceX đã giảm ngay 8% trong ngày. Sự việc này cho thấy mức độ nhạy cảm của thị trường với tình hình kinh doanh thực tế của hãng.

Giai đoạn từ đầu tháng 7, trong bối cảnh thị trường công nghệ chung có những biến động mạnh, SpaceX chứng kiến mức giảm giá cổ phiếu 4,4% khi được đưa vào chỉ số Nasdaq100, bất chấp chỉ số này chỉ giảm trung bình 1,7%. Trước đó, việc gia nhập chỉ số FTSE Russell có giúp giá cổ phiếu tăng đôi chút. Sau một tháng, giá đóng cửa của SpaceX là khoảng 145 USD, giảm 18% so với mức đỉnh ngày đầu tiên và 35% so với đỉnh kỷ lục trong tháng.

Thị trường và kỳ vọng tương lai

Mức giảm giá cổ phiếu khiến nhiều nhà đầu tư cá nhân mua cổ phiếu trong những ngày đầu tiên chịu thua lỗ tiềm tàng. Chuyên gia Snyder nhận định những nhà đầu tư mua ngay đợt khởi đầu đang “đứng nước dưới đáy”. Ông còn so sánh đợt tăng trưởng và sụt giảm giá này giống với hiện tượng cổ phiếu meme như GameStop và Wendy's, nơi giá cổ phiếu được thổi phồng bởi sự quan tâm sôi nổi trên mạng.

Tuy nhiên, Samuel Kerr của Mergermarket đánh giá những biến động này ảnh hưởng khác nhau đến các nhóm nhà đầu tư. Những người mua cổ phiếu IPO hoặc nội bộ mua trước khi IPO đều vẫn đang giữ lợi nhuận ổn định, trong khi người mua sớm sau đó không mấy hài lòng.

Musk vẫn tỏ ra rất lạc quan, thông báo rằng SpaceX có thể đạt doanh thu 1.000 tỷ USD vào năm 2030, gấp 55 lần con số 18 tỷ USD doanh thu năm ngoái dù hiện tại công ty vẫn đang hoạt động dưới mức lỗ.

Chiến lược sử dụng cổ phiếu và đợt báo cáo tài chính đầu tiên

Điểm đặc biệt của SpaceX là cách Elon Musk tận dụng biến động cổ phiếu làm đòn bẩy thương vụ. Vào ngày 16/6, khi cổ phiếu đạt đỉnh tăng vọt, SpaceX thông báo mua lại Cursor - một start-up phát triển AI hỗ trợ lập trình - với giá 60 tỷ USD bằng cổ phiếu. Theo phân tích, hành động này tương đương Musk đã mua được Cursor “miễn phí” nhờ tăng giá cổ phiếu đúng lúc.

Nhà đầu tư đang chờ đợi đợt công bố báo cáo tài chính đầu tiên của SpaceX dự kiến vào đầu tháng 8, đồng thời kết thúc giai đoạn “lock-up” khi nhân viên được phép bán cổ phiếu nhận được từ công ty. Sự kiện này dự báo sẽ khiến giá cổ phiếu biến động mạnh hơn, tùy thuộc vào kết quả kinh doanh và kế hoạch phát triển được công bố.

Giới phân tích Morgan Stanley vừa đưa ra giá mục tiêu 300 USD cho cổ phiếu SpaceX, tức có thể tăng 33% so với đỉnh hiện tại, cho thấy họ kỳ vọng đợt giảm giá hiện nay chỉ là tạm thời.

Kết luận

SpaceX đã tạo nên cột mốc lịch sử với đợt IPO lớn nhất từng có và thu hút được sự quan tâm đặc biệt của nhà đầu tư nhờ tên tuổi Elon Musk và liên kết với công nghệ AI. Tuy nhiên, sự thật về mô hình kinh doanh và bức tranh lợi nhuận chưa hoàn chỉnh đang khiến cổ phiếu giảm sâu, tạo ra thách thức cho công ty trên con đường phát triển thành tập đoàn công nghệ giá trị nhất thế giới như kỳ vọng.

Sự kiện này không chỉ là bài kiểm tra cho sức hút thương hiệu của Elon Musk mà còn cho mức độ tin cậy và kỳ vọng thực tế của nhà đầu tư với các doanh nghiệp công nghệ mô hình mới.

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập. 7/10 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận. 3 số liệu chỉ xuất hiện ở bản tổng hợp, cần đối chiếu thêm.

• BBC News
• BBC Science
• BBC Business
• BBC Technology

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Thị Trường Kinh Tế.