Thiếu tài xế container và xe khách lớn gây đứt gãy chuỗi vận tải, cần giải pháp khẩn cấp

Tình trạng thiếu tài xế xe đầu kéo và xe khách lớn ngày càng nghiêm trọng

Nhiều tài xế trước đây điều khiển xe đầu kéo dần rời nghề hoặc chuyển sang lái xe công trình, xe tải thân liền hoặc taxi vì điều kiện làm việc ổn định hơn. Đồng thời, lực lượng tài xế hiện nay cũng đang già hóa với độ tuổi trung bình tăng từ khoảng 28-30 tuổi lên 45-50 tuổi, trong khi nguồn nhân lực kế cận rất hạn chế.

Khó khăn trong đào tạo và cấp giấy phép lái xe

Bắt đầu từ năm 2025, các quy định mới trong Luật Đường bộ và Luật Giao thông đường bộ được siết chặt, ảnh hưởng lớn đến công tác đào tạo và cấp giấy phép lái xe. Nhiều cơ sở đào tạo không đáp ứng yêu cầu về sân bãi và cơ sở vật chất nên buộc phải đóng cửa hoặc giảm quy mô hoạt động. Ví dụ, tại TP. HCM, số cơ sở đào tạo lái xe hạng CE giảm từ 7 xuống còn 1, còn Hà Nội không còn cơ sở đào tạo nào hạng này.

Bên cạnh đó, quy định về độ tuổi cấp giấy phép lái xe hạng C, CE, D cũng bị đánh giá là chưa phù hợp thực tế. Người học phải đủ 21 tuổi mới được cấp bằng C và cần thêm 3 năm kinh nghiệm mới được nâng hạng CE. Với lái xe khách, độ tuổi tối thiểu để được cấp hạng D1, D2 là 24, sau 3 năm mới được nâng lên hạng D. Những điều kiện này làm chậm tiến trình bổ sung tài xế chuyên nghiệp cho ngành vận tải.

Tác động của mức phạt và tổ chức giao thông đến nghề lái xe

Hiệp hội Vận tải ô tô cũng cảnh báo việc xử phạt vi phạm giao thông hiện nay nghiêm khắc và mức phạt cao khiến nhiều tài xế bỏ nghề. Có những trường hợp tài xế bị phạt đủ tiền bằng 2-3 tháng lương, kèm theo trừ điểm giấy phép lái xe. Việc này không chỉ khiến doanh nghiệp mất nguồn nhân lực mà còn gặp khó khăn khi đăng kiểm phương tiện nếu tài xế vi phạm nhưng không thông báo kịp thời.

Thêm vào đó, hệ thống biển báo và tổ chức giao thông được cho là chưa phù hợp thực tế, gây khó khăn cho tài xế khi vận hành. Biển báo khu đông dân cư (R.420) hiện có hiệu lực suốt 24 giờ trong khi lưu lượng người và xe thay đổi trong ngày, dẫn đến nhiều vi phạm tốc độ ngoài ý muốn. Biển báo giới hạn tốc độ không đồng bộ cũng khiến tài xế phải phanh gấp trên đường cao tốc, gây nguy cơ an toàn và giảm năng suất vận tải.

Ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng và logistics quốc gia

Việc thiếu tài xế hạng CE và D không chỉ ảnh hưởng đến mỗi doanh nghiệp vận tải mà còn tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng hàng hóa, logistics và vận tải hành khách trên phạm vi toàn quốc. Trước đây, xe container tuyến Bắc - Nam thường có hai tài xế thay phiên, hoàn thành hành trình trong 36-48 giờ. Hiện nay, nhiều xe chỉ có một tài xế do thiếu nhân lực, khiến thời gian vận chuyển kéo dài lên 72-96 giờ, gây chậm trễ và làm giảm hiệu quả vận tải.

Ở một số cảng và trung tâm logistics lớn, thiếu tài xế còn khiến tình trạng ùn tắc cục bộ do một tài xế phải điều khiển nhiều xe cùng lúc phục vụ bốc dỡ hàng hóa, làm giảm năng suất và tăng chi phí vận tải.

Đề xuất giải pháp của Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam

Trước thực trạng trên, Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam kiến nghị Bộ Xây dựng và các cơ quan liên quan xem xét điều chỉnh các quy định về đào tạo, sát hạch và cấp giấy phép lái xe hạng CE và D, đặc biệt là quy định về độ tuổi và thời gian kinh nghiệm để nâng hạng bằng lái. Đồng thời, cần rà soát và điều chỉnh hệ thống biển báo giao thông như biển báo bắt đầu khu đông dân cư để phù hợp hơn với thực tiễn, giảm thiểu các vi phạm ngoài ý muốn và tăng hiệu quả sử dụng đường.

Hiệp hội cũng đề xuất bổ sung chính sách phát triển nguồn nhân lực lái xe trong Chiến lược phát triển dịch vụ vận tải đến năm 2035, định hướng năm 2050. Bên cạnh đó, cần tổ chức đối thoại thường xuyên với doanh nghiệp vận tải để lắng nghe khó khăn, tìm ra giải pháp phù hợp nhằm khắc phục tình trạng thiếu tài xế đang ngày càng nghiêm trọng.

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập. 1/2 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận. 1 số liệu chỉ xuất hiện ở bản tổng hợp, cần đối chiếu thêm.

• VietnamNet Thoi su
• VnExpress
• VnExpress Thoi su
• Tuoi Tre Kinh doanh

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Thị Trường Kinh Tế.