24 giờ ông Trump thay đổi kế hoạch thu phí qua eo biển Hormuz gây chấn động

Kế hoạch thu phí eo biển Hormuz của ông Trump gây bất ngờ

Ngày 13/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố trên mạng xã hội Truth Social rằng Mỹ sẽ trở thành người bảo vệ cho các tàu thương mại qua lại eo biển Hormuz, đồng thời thông báo kế hoạch áp mức phí 20% giá trị hàng hóa vận chuyển. Theo đó, Mỹ sẽ thu một khoản phí chưa từng có tiền lệ nhằm bù đắp chi phí bảo vệ tuyến đường thủy quan trọng này. Điều này xảy ra mặc cho nhiều tháng cảnh báo từ các cố vấn Nhà Trắng rằng ý tưởng trên có thể phá hoại các mục tiêu chiến lược của Mỹ cũng như vô tình hợp thức hóa kế hoạch thu phí của Iran tại eo biển, vốn bị Washington phản đối.

Kế hoạch này được ông Trump thúc đẩy khi nhận thấy tình hình xung đột quanh eo biển càng leo thang, tuy nhiên không có các bước cụ thể rõ ràng cho việc thu phí. Thông báo bất ngờ khiến cả nội bộ chính quyền Mỹ và các đồng minh Trung Đông bối rối, phải nhanh chóng tìm cách giải mã và đối phó với ý tưởng của Tổng thống.

Phản ứng và áp lực từ các đồng minh vùng Vịnh

Ngay sau khi thông báo kế hoạch thu phí, các cố vấn Nhà Trắng bắt đầu xây dựng các phương án hậu cần cho hệ thống thu phí cùng những câu hỏi chi tiết về cách thức vận hành, bên chịu phí và quy mô thu. Ban đầu, nhiều người nghĩ các công ty vận tải biển sẽ là đối tượng bị đánh thuế, tuy nhiên, ông Trump sau đó cho biết các đồng minh vùng Vịnh mới chính là những người phải trả phí này, làm tình hình thêm phức tạp.

Trong khi đó, lãnh đạo các quốc gia vùng Vịnh như Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Bahrain và Qatar đã nhanh chóng liên lạc trực tiếp với ông Trump qua điện thoại để can ngăn kế hoạch thu phí. Các nước này thậm chí cam kết sẽ tăng cường đầu tư hàng tỷ USD vào nền kinh tế Mỹ nếu ông đảo ngược quyết định.

Ông Trump rút lại kế hoạch thu phí sau 24 giờ

Chỉ 24 giờ sau khi công bố ý tưởng thu phí, Tổng thống Mỹ đã tuyên bố hủy bỏ phương án này và chấp nhận phương án đầu tư trực tiếp từ các đồng minh vùng Vịnh. Ông Trump nói rằng sau khi nhận được nhiều cuộc gọi từ các nhà lãnh đạo vùng Vịnh, ông nhận thấy các đối tác này muốn thực hiện việc bảo vệ eo biển Hormuz theo cách khác, không phải qua việc thu phí như đề xuất ban đầu.

Một quan chức Nhà Trắng cho hay Tổng thống đã cân nhắc mọi lựa chọn vì Iran vi phạm thỏa thuận giữ tự do hàng hải tại eo biển Hormuz, và Mỹ cần được bồi hoàn cho nhiều năm bảo vệ tuyến đường biển này. Tuy nhiên, việc đồng minh vùng Vịnh đề xuất đầu tư là một phương án được ông Trump ủng hộ hơn.

Tình hình căng thẳng tại eo biển Hormuz và phản ứng quốc tế

Thực tế hiện tại cho thấy Iran vẫn duy trì khả năng đe dọa tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz, khiến lưu lượng tàu bè giảm mạnh và đẩy giá dầu lên cao kỷ lục. Điều này trái ngược với tuyên bố của ông Trump về sự tự do và thông suốt của tuyến đường thủy này. Trong bối cảnh cuộc xung đột với Iran ngày càng căng thẳng, các động thái từ Mỹ và các đồng minh vùng Vịnh đều nhằm mục tiêu kiểm soát khu vực chiến lược này.

Ông Trump từng nhiều lần đe dọa thu phí qua lại Hormuz trong các giai đoạn căng thẳng, cho rằng Mỹ nên được bù đắp vì đã đơn phương bảo vệ tuyến hàng hải trong khi không phụ thuộc nguồn dầu qua đây. Tuy nhiên, các cố vấn đã phản đối đề xuất này vì lo ngại làm tăng giá năng lượng, gây áp lực chính trị cho Đảng Cộng hòa trước thềm bầu cử giữa kỳ, và vi phạm nguyên tắc tự do hàng hải quốc tế.

Ngay sau khi ông Trump công bố kế hoạch, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã nhanh chóng tận dụng cơ hội, cho rằng bất kỳ bên nào bảo đảm an toàn hàng hải tại Hormuz xứng đáng được trả công, mặc dù mức 20% do Mỹ đề xuất là quá cao và Tehran sẽ tính toán mức hợp lý hơn.

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 3 nguồn độc lập. 0/1 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận. 1 số liệu chỉ xuất hiện ở bản tổng hợp, cần đối chiếu thêm.

• VnExpress
• VnExpress The gioi
• Dan Tri

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Thị Trường Kinh Tế.