Tiền gửi ngân hàng lập kỷ lục nhưng vốn vẫn thiếu

Gửi tiết kiệm lập đỉnh lịch sử

Dữ liệu từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho thấy lượng tiền gửi của người dân vào hệ thống ngân hàng đã tăng tháng thứ 6 liên tiếp. Đến cuối tháng 3, tiền gửi khu vực dân cư đạt hơn 10,561 triệu tỷ đồng - mức cao nhất từ trước đến nay, tăng 2,729 triệu tỷ đồng so với tháng 9/2025. Tổng phương tiện thanh toán (không bao gồm giấy tờ có giá) vượt 19,6 triệu tỷ đồng, tăng 0,98% so với cuối năm 2025.

Đây là kết quả của làn sóng tăng lãi suất huy động diễn ra mạnh mẽ trong nửa đầu năm. Nhiều ngân hàng thương mại đã điều chỉnh biểu lãi suất từ 4-5 lần chỉ trong một quý. Tính cả các chương trình ưu đãi, lãi suất thực tế đã được đẩy lên vùng 8-9%/năm đối với kỳ hạn 6-12 tháng, tăng khoảng 1-2% so với cuối năm 2025.

Người dân quay lưng với vàng, chọn tiết kiệm

Xu hướng này phản ánh rõ qua hành vi của nhiều người dân. Chị Thanh Lan (TP.HCM) chọn gửi 4 tỷ đồng vào ngân hàng với lãi suất 8,8%/năm, thu về 340 triệu đồng tiền lãi, tương đương 28,3 triệu đồng mỗi tháng - cao hơn hẳn mức cho thuê nhà khoảng chục triệu đồng/tháng nếu dùng số tiền đó mua bất động sản. "Giá nhà đất hiện nay đã tăng nhiều so với trước nên muốn kiếm căn gần hơn thì phải vay thêm. Mà vay thời điểm này với lãi suất cao áp lực lắm nên thôi gửi tiết kiệm vừa an toàn, vừa có thêm khoản lãi khá hấp dẫn", chị Thanh Lan cho biết.

Tương tự, bà Nguyễn Nhung (Lâm Đồng) quyết định gửi 10 tỷ đồng kỳ hạn 12 tháng với lãi suất 8,5%/năm thay vì tiếp tục đầu tư vàng. Trước đó, bà từng mua 5 lượng vàng lúc giá ở mức 180 triệu đồng/lượng và hiện đang lỗ gần 200 triệu đồng. "Lãi tiết kiệm đang cao hơn so với lần gửi trước đó 2%/năm nên tôi quyết định tiếp tục gửi lại ngân hàng để 2 vợ chồng già về hưu có thêm tiền đi chợ. Khỏe cái đầu", bà Nhung chia sẻ.

Ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Ngân hàng đầu tư kiêm Phó giám đốc Khối kinh doanh Công ty Chứng khoán An Bình (ABS), nhận định dòng tiền chảy vào hệ thống ngân hàng chủ yếu do lãi suất tiết kiệm hấp dẫn, với mức sinh lời thực dương 3-4% so với lạm phát. Ông cũng lưu ý tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) tại nhiều ngân hàng đang có xu hướng giảm, cho thấy dòng vốn "chờ đầu tư" đang chuyển dần sang các kỳ hạn có hưởng lãi suất.

Phân hóa lãi suất giữa các nhóm ngân hàng

Bức tranh lãi suất hiện chia thành hai nhánh khá rõ. Sau khi NHNN yêu cầu giảm lãi suất, nhóm Big 4 gồm Agribank, BIDV, VietinBank và Vietcombank đã đưa lãi suất huy động về dưới 6%/năm và duy trì ổn định đến cuối tháng 5. Ngược lại, từ tuần thứ hai của tháng 5, một số ngân hàng thương mại cổ phần như Sacombank, VPBank, OCB, Bac A Bank đã tăng lãi suất từ 0,1-1,5%/năm qua các kênh trực tuyến và chương trình ưu đãi, đẩy mặt bằng lãi suất dao động trong vùng 5,5-7,5%/năm cho kỳ hạn 6-12 tháng.

Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam lưu ý đây là mức lãi suất niêm yết tại quầy; trên thực tế, khách hàng gửi số tiền lớn có thể được hưởng mức ưu đãi cao hơn đáng kể, thậm chí chênh lệch trên 3% so với biểu lãi suất thông thường.

Tại Đồng Nai, NHNN chi nhánh khu vực 2 ghi nhận tổng huy động vốn đến cuối tháng 5 đạt 507.400 tỷ đồng, tăng 5% so với cuối năm 2025. Tốc độ tăng trưởng huy động giữ ổn định: tháng 4 tăng 1,7%, tháng 5 tăng 1,2%.

Tín dụng tăng nhanh hơn huy động - nghịch lý đáng lo

Dù tiền gửi dân cư lập kỷ lục, hệ thống ngân hàng vẫn đối mặt với áp lực thanh khoản vì tốc độ tăng trưởng tín dụng đang vượt xa huy động vốn. Đến cuối tháng 4, tăng trưởng tiền gửi toàn hệ thống chỉ đạt khoảng 2,2%, trong khi tín dụng đã tăng tới 4,4%. Tại Đồng Nai, dư nợ tín dụng đến cuối tháng 5 đạt 639.300 tỷ đồng, tăng 6,8% so với cuối năm 2025.

Điểm đáng chú ý là trong khi tiền gửi dân cư tăng, tiền gửi của doanh nghiệp và tổ chức kinh tế lại giảm tới 2,69%, chỉ còn hơn 6 triệu tỷ đồng - phản ánh doanh nghiệp đang rút vốn ra để đầu tư, sản xuất kinh doanh.

Tại Diễn đàn kinh tế mới đây, chuyên gia tài chính - ngân hàng Nguyễn Hữu Huân cho biết mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số đòi hỏi nhu cầu vốn rất lớn, khi nền kinh tế cần khoảng 2-2,5 đồng tín dụng để tạo ra 1 đồng tăng trưởng GDP. Nếu tăng trưởng tín dụng được kiểm soát ở mức 15%, áp lực sẽ dồn lên các kênh huy động vốn khác như thị trường trái phiếu, chứng khoán và các quỹ đầu tư.

Không thiếu tiền nhưng hấp thụ vốn còn yếu

Ông Nguyễn Duy Linh, Tổng Giám đốc Công ty Chứng khoán SHS, chỉ ra một nghịch lý: tỷ lệ tín dụng trên GDP của Việt Nam hiện đã ở mức 140-150%, thuộc nhóm cao trong khu vực, cho thấy nguồn vốn tín dụng trong nền kinh tế không hề nhỏ. Tuy nhiên, tốc độ luân chuyển dòng tiền đang chậm lại, khiến hiệu quả hấp thụ vốn chưa tương xứng. "Câu hỏi ở đây không phải nền kinh tế có thiếu tiền hay không mà là có chỗ để giải ngân tiền hay không?", ông Linh đặt vấn đề.

Về định hướng chính sách, Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) nhận định NHNN đang tập trung ổn định tỷ giá, kiểm soát lãi suất ở mức có kiểm soát và ưu tiên vốn cho sản xuất - kinh doanh, đồng thời hạn chế dòng tiền chảy vào các lĩnh vực đầu cơ. Thông tư 08 sửa đổi bổ sung Thông tư 22 - cho phép sử dụng một phần tiền gửi Kho bạc Nhà nước - được đánh giá là giải pháp hỗ trợ thanh khoản, song nhiều khả năng chỉ đủ để ngăn lãi suất leo thang tiếp, chứ chưa tạo ra chu kỳ giảm lãi suất nhanh và bền vững trong ngắn hạn.

Theo Thanh Niên, CafeF