Trump tuyên bố "yêu lạm phát" khi CPI Mỹ tăng cao nhất 3 năm

Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 5 của Mỹ tăng 4,2% so với cùng kỳ năm ngoái - mức cao nhất kể từ tháng 4/2023 - trong khi Tổng thống Donald Trump lại phát biểu rằng ông "yêu lạm phát" và không lo ngại về số liệu này. Phát biểu gây chú ý của ông được đưa ra ngay trước thềm bầu cử giữa kỳ tháng 11, khi chi phí sinh hoạt đang là mối bận tâm hàng đầu của cử tri Mỹ.

Lạm phát vượt 4% lần đầu trong 3 năm

Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) ngày 10/6 công bố báo cáo cho thấy CPI tháng 5 tăng 0,5% so với tháng trước và tăng 4,2% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là lần đầu tiên lạm phát tiêu dùng Mỹ vượt ngưỡng 4% trong ba năm trở lại đây, cao hơn đáng kể so với mức 3,8% ghi nhận trong tháng 4. Lạm phát đã tăng liên tiếp ba tháng kể từ khi cuộc chiến với Iran nổ ra.

Động lực chính đẩy lạm phát lên cao là giá năng lượng, với mức tăng 3,9% trong tháng 5 - tiếp nối đà tăng 3,8% trong tháng 4 và 10,9% trong tháng 3. Việc Iran gần như phong tỏa eo biển Hormuz đã khiến giá xăng, phân bón và nhiều loại hàng hóa thiết yếu đồng loạt leo thang.

Hai mức tăng trên - cả theo tháng lẫn theo năm - đều phù hợp với dự báo của các nhà kinh tế trong khảo sát của Dow Jones, song mức tăng tháng thấp hơn 0,1 điểm phần trăm so với tháng 4. Nếu loại bỏ giá thực phẩm và năng lượng, CPI lõi tháng 5 tăng 0,2% so với tháng trước và 2,9% so với cùng kỳ năm trước - mức tăng theo tháng thấp hơn dự báo 0,3% và thấp hơn mức 0,4% của tháng 4.

Trump: "Tôi yêu lạm phát"

Trả lời câu hỏi của phóng viên tại Nhà Trắng ngày 10/6 về việc liệu ông có lo ngại số liệu lạm phát sẽ gây bất lợi cho đảng Cộng hòa trước bầu cử giữa kỳ hay không, Tổng thống Trump đáp: "Không, tôi rất thích điều đó. Các con số rất tuyệt vời."

Ông giải thích sự tự tin của mình bằng cách đề cập đến các hoạt động quân sự nhằm giữ thông thương qua eo biển Hormuz. "Chúng tôi đã hỗ trợ 22 tàu thoát ra ngoài đêm qua, không bị phát hiện vì Iran không còn trạm radar nào, tất cả đã bị chúng tôi phá hủy", ông nói. "Đây là lý do giá dầu chỉ ở mức 85-90 USD một thùng thay vì 250 USD."

Ông Trump cũng khẳng định lạm phát sẽ "giảm nhanh như một hòn đá rơi" sau khi chiến sự với Iran chấm dứt, đồng thời nhấn mạnh rằng trước khi xung đột nổ ra, Mỹ đã có "nền kinh tế tốt nhất từ trước đến nay".

Tuy nhiên, sau đó ông Trump tìm cách làm rõ lại phát biểu của mình với New York Post, cho rằng câu nói "yêu lạm phát" bị trích dẫn ngoài ngữ cảnh. "Tôi đang nói về các số liệu lạm phát sẽ rất tốt ngay khi xung đột kết thúc. Các con số sẽ giảm mạnh, đó là điều tôi muốn nói", ông giải thích.

Phản ứng từ Nhà Trắng và phe Dân chủ

Người phát ngôn Nhà Trắng Kush Desai ngày 10/6 thừa nhận có "những gián đoạn tạm thời" do chiến sự với Iran gây ra, nhưng vẫn đánh giá báo cáo lạm phát là thắng lợi của chính quyền. "Giá thuốc kê đơn, các sản phẩm từ sữa, ô tô, cũng như bảo hiểm y tế và bảo hiểm xe hơi tiếp tục giảm nhờ chính sách của chính quyền Trump", ông Desai cho biết.

Trong một phiên điều trần của Ủy ban Khoa học, Không gian và Công nghệ Hạ viện, các nghị sĩ Dân chủ đã chất vấn Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright về phát biểu của ông Trump. Khi được hỏi liệu ông có "yêu lạm phát" không, ông Wright trả lời: "Không, tôi muốn lạm phát thấp hơn." Ông mô tả Tổng thống là "một người thú vị, thường có những phát biểu cường điệu nhưng đã thể hiện năng lực lãnh đạo rất lớn".

Đảng Dân chủ đã chuẩn bị các chiến dịch nhằm vào đảng Cộng hòa về cả cuộc chiến với Iran lẫn cách ông Trump điều hành nền kinh tế, trong bối cảnh nhiều nghị sĩ Cộng hòa lo ngại giá sinh hoạt tăng cao sẽ làm xói mòn thế đa số mong manh của đảng tại cả Thượng viện lẫn Hạ viện.

Bức tranh kinh tế và triển vọng phía trước

Lạm phát tăng cao cũng đặt Fed vào tình thế khó xử. Giá cả leo thang có thể buộc Fed tiếp tục giữ lãi suất cao, trong khi ông Trump đã nhiều lần kêu gọi cắt giảm lãi suất kể từ đầu nhiệm kỳ hai. Theo thị trường tương lai, nhiều khả năng Fed sẽ duy trì mức lãi suất hiện tại trong phần lớn thời gian còn lại của năm 2026.

Trên thực địa, những nỗ lực mở lại eo biển Hormuz vẫn chưa có kết quả. Iran ngày 11/6 tuyên bố đóng cửa Hormuz và cảnh báo sẽ tấn công bất kỳ tàu nào tìm cách vượt qua, sau khi Mỹ tiến hành các đợt tập kích vào nước này. Dù hai bên có đạt được thỏa thuận sớm, giới quan sát nhận định hoạt động cung ứng qua Hormuz sẽ cần nhiều tháng để hồi phục và tác động gián đoạn có thể kéo dài đến hết năm 2026.

Tháng trước, ông Trump từng tuyên bố ông không cân nhắc đến khó khăn tài chính của người dân khi xử lý vấn đề Iran. "Tôi không nghĩ về tình hình tài chính của người Mỹ. Tôi không nghĩ về bất kỳ ai, mà chỉ tính đến một điều là không thể để Iran sở hữu vũ khí hạt nhân", ông nói. Phát biểu này, kết hợp với câu "tôi yêu lạm phát", đang tạo thêm đạn dược chính trị cho phe Dân chủ trong cuộc đua giữa kỳ tháng 11, thời điểm mà chi phí sinh hoạt vẫn là mối lo hàng đầu của cử tri Mỹ.

Theo Dân Trí, VnExpress, VnEconomy