Xăng giảm sâu nhưng thiếu giám sát: Cước xe, phở vẫn neo giá cao

Giá xăng dầu trong nước đã giảm mạnh so với mức đỉnh, nhưng cước vận tải và giá các mặt hàng tiêu dùng thiết yếu như phở, cơm bình dân vẫn neo ở mức cao. Thực trạng này đang đặt ra câu hỏi về cơ chế giám sát thị trường và sự minh bạch trong điều chỉnh giá của doanh nghiệp.

Xăng dầu giảm hơn 10.000 đồng/lít từ mức đỉnh

Theo thống kê, giá xăng E10 RON 95 hiện đã giảm tới 10.220 đồng/lít so với mức đỉnh cuối tháng 3 là 31.420 đồng/lít. Xăng E5 RON 92 cũng giảm 9.330 đồng/lít. Đáng chú ý, giá dầu diesel giảm mạnh nhất với mức giảm lên tới 22.920 đồng/lít từ mức đỉnh 44.780 đồng/lít.

Mức giảm đáng kể này đã tạo ra kỳ vọng của người dân về việc giá cước vận tải và hàng hóa tiêu dùng sẽ theo đó hạ xuống. Tuy nhiên, thực tế diễn ra không như vậy.

Cước vận tải: Có độ trễ 15-30 ngày

Ông Lê Trung Tính, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô hành khách TPHCM, lý giải rằng việc điều chỉnh giá cước thường có độ trễ nhất định, khoảng 15-30 ngày so với biến động giá nhiên liệu. Nguyên nhân là doanh nghiệp cần thời gian theo dõi xu hướng thị trường, đánh giá mức độ biến động và cân đối chi phí trước khi đưa ra quyết định.

Bên cạnh đó, ông Tính cho biết hiện nay giá cước vận tải đã vận hành theo cơ chế thị trường. Theo Luật Giá hiện hành, doanh nghiệp không còn phải đăng ký giá để được cơ quan quản lý chấp thuận như trước, mà chỉ cần kê khai và niêm yết giá. Sau khi kê khai, nếu cơ quan chức năng không có ý kiến phản đối trong thời hạn quy định, doanh nghiệp được phép áp dụng mức giá đã công bố.

"Việc giá xăng dầu giảm không đồng nghĩa giá cước vận tải sẽ giảm ngay lập tức, mà cần thời gian để doanh nghiệp điều chỉnh theo diễn biến thị trường và cơ cấu chi phí thực tế", ông Tính nhấn mạnh.

Chi phí nhiên liệu chỉ chiếm 25-40% tổng chi phí vận tải

Về cơ cấu chi phí, ông Tính cho biết nhiên liệu chiếm khoảng 30-40% tổng chi phí vận tải hành khách tùy loại hình. Riêng xe chạy trong đô thị, thường xuyên dừng đỗ và kẹt xe, chi phí nhiên liệu có thể lên tới 40%. Còn với xe đường dài, tỷ trọng này thấp hơn, khoảng 25%. Sự chênh lệch này khiến mức độ điều chỉnh giá cước giữa các loại hình vận tải cũng không đồng nhất.

Ngoài ra, yếu tố cung cầu cũng tác động đáng kể: khi nhu cầu đi lại tăng cao nhưng số lượng phương tiện hạn chế, doanh nghiệp có thể chưa điều chỉnh giảm giá ngay để đảm bảo cân đối hoạt động.

Giá phở, cơm bình dân vẫn giữ nguyên dù xăng giảm

Tình trạng tương tự xảy ra với hàng quán ăn uống. Nhiều quán cơm bình dân, bún phở đã tăng 5.000-10.000 đồng mỗi suất trong những tháng qua với lý do chi phí đầu vào tăng, bao gồm chi phí vận chuyển. Tuy nhiên khi giá nhiên liệu giảm mạnh, giá bán tại nhiều nơi vẫn không thay đổi.

Anh Nguyễn Đức Lương (30 tuổi, quê Hải Phòng) cho biết bát phở anh hay ăn trên phố Lò Đúc, Hà Nội đang có giá 90.000 đồng, tăng hơn 5.000 đồng so với trước đây khi giá xăng và nguyên liệu leo thang. Đến nay dù xăng đã giảm đáng kể, mức giá vẫn được giữ nguyên. "Lúc tăng thì rất nhanh, nhưng khi chi phí đầu vào giảm lại không thấy điều chỉnh", anh Lương chia sẻ.

Chủ một quán cơm ở phường Yên Hòa, Hà Nội giải thích rằng khi xăng tăng, không chỉ chi phí vận chuyển tăng mà giá gạo, thịt, rau, gia vị, bao bì cũng leo theo. Đến nay, khi xăng giảm, những chi phí còn lại vẫn chưa hạ nhiệt, nên việc giảm giá bán là rất khó.

Xăng dầu không phải yếu tố duy nhất quyết định giá thành

Đại diện một doanh nghiệp sản xuất thực phẩm tại TPHCM cho biết chi phí xăng dầu chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ trong cơ cấu giá thành sản phẩm. Giá thành thực tế chịu tác động chủ yếu từ chi phí nguyên liệu, bao bì, nhân công, điện, nước và các chi phí vận hành khác. Do đó, dù xăng dầu giảm giúp tiết kiệm một phần chi phí vận chuyển, mức tiết giảm này chưa đủ lớn để điều chỉnh giá bán ngay.

Ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi, nhận định rằng kỳ vọng của người dân về việc hàng hóa, dịch vụ giảm giá khi xăng dầu hạ nhiệt là hoàn toàn chính đáng. Tuy nhiên, ông cũng nhìn nhận khách quan rằng xăng dầu không phải là yếu tố duy nhất cấu thành giá thành sản phẩm - doanh nghiệp còn phải gánh chi phí nguyên vật liệu, tiền lương, lãi vay và nhiều khoản khác. Các chi phí này từng tăng theo đà xăng dầu nhưng chưa giảm tương ứng khi nhiên liệu hạ giá.

Ông Huy cho rằng những khoản chi phí từng điều chỉnh tăng theo giá nhiên liệu cũng cần được doanh nghiệp rà soát, và cơ quan quản lý cần tăng cường giám sát để đảm bảo sự điều chỉnh giá diễn ra minh bạch, công bằng với người tiêu dùng.

Theo Dân Trí