3 hành vi dễ bị xác định trốn thuế từ ngày 1.7.2025

Kể từ ngày 1.7.2025, Luật Quản lý thuế 2025 chính thức có hiệu lực với danh sách 10 hành vi bị xác định là trốn thuế. Điều đáng lo ngại là không ít người nộp thuế có thể vô tình vi phạm chỉ vì hiểu sai quy định hoặc chủ quan trong quá trình kinh doanh. Luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và tư vấn thuế Trọng Tín, chỉ ra 3 trong số 10 hành vi mà người nộp thuế cần đặc biệt cảnh giác.

Hành vi 1: Không đăng ký thuế hoặc nộp hồ sơ khai thuế quá hạn

Đây là hành vi đầu tiên và cũng là sai lầm phổ biến nhất hiện nay. Theo quy định, việc không nộp hồ sơ đăng ký thuế, không nộp hồ sơ khai thuế, hoặc nộp hồ sơ khai thuế sau 90 ngày kể từ ngày hết hạn nộp mà dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp đều bị coi là trốn thuế.

Nhiều cá nhân kinh doanh hiện vẫn bán hàng, cung cấp dịch vụ nhưng chưa hoàn tất thủ tục đăng ký thuế. Lý do phổ biến là họ cho rằng doanh thu chưa đến ngưỡng phải nộp thuế, hoặc đơn giản chỉ nghĩ rằng chưa đăng ký thì chưa phát sinh nghĩa vụ. Tuy nhiên, theo quy định, nghĩa vụ thuế phát sinh từ hoạt động kinh doanh thực tế, không phụ thuộc vào việc người kinh doanh đã hoàn tất đăng ký hay chưa. Vì vậy, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh nên hoàn tất thủ tục đăng ký ngay từ khi bắt đầu hoạt động.

Hành vi 2: Không lập hóa đơn hoặc ghi giá trị hóa đơn thấp hơn thực tế

Hành vi này bao gồm việc không lập hóa đơn, không kê khai thuế khi bán hàng hóa, dịch vụ, hoặc cố tình ghi giá trị trên hóa đơn thấp hơn giá trị thanh toán thực tế nhằm giảm số thuế phải nộp.

Nhiều hộ kinh doanh nhỏ lẻ vẫn quen với suy nghĩ rằng nếu khách hàng không yêu cầu hóa đơn thì không cần lập. Đây là nhận thức sai. Theo luật sư Nguyễn Văn Được, lập hóa đơn là nghĩa vụ của bên bán, không phụ thuộc vào nhu cầu của bên mua. Nếu doanh thu phát sinh mà không được lập hóa đơn và kê khai đầy đủ, cơ quan thuế hoàn toàn có thể xem đây là hành vi làm giảm số thuế phải nộp.

Hành vi 3: Sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp

Đây là hành vi dùng hóa đơn hoặc chứng từ không hợp lệ để hạch toán hàng hóa, dịch vụ mua vào nhằm giảm số thuế phải nộp hoặc tăng số thuế được khấu trừ, được hoàn.

Ông Được dẫn ví dụ thực tế: người mua giao dịch với đơn vị A nhưng lại nhận hóa đơn từ đơn vị B. Hàng hóa có thật song hóa đơn lại không phản ánh đúng chủ thể giao dịch. Không phải lúc nào người mua cũng cố ý, vì có trường hợp đơn vị bán tự ý lấy hóa đơn từ đơn vị khác để xuất cho khách. Tuy nhiên, nếu người mua không kiểm tra kỹ, vẫn có thể phải đối mặt với rủi ro pháp lý.

"Để hạn chế nguy cơ, người nộp thuế cần kiểm soát chặt việc mua hàng nếu giao cho nhân viên thực hiện; duy trì áp dụng nguyên tắc, mua hàng của đơn vị nào thì nhận hóa đơn từ đơn vị đó, thanh toán đúng cho đơn vị bán hàng", ông Được khuyến cáo.

Mức phạt: từ 1 đến 3 lần số tiền thuế trốn

Theo luật sư Nguyễn Văn Được, hành vi trốn thuế không chỉ dẫn đến bị truy thu số tiền thuế còn thiếu và tiền chậm nộp, mà còn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt nghiêm khắc.

Cụ thể, theo điều 17 Nghị định 125 quy định xử phạt vi phạm hành chính về thuế và hóa đơn, mức phạt được xác định như sau:

Tình tiết	Mức phạt
Có từ 1 tình tiết giảm nhẹ trở lên	Phạt 1 lần số thuế trốn
Không có tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ	Phạt 1,5 lần số thuế trốn
Có 1 tình tiết tăng nặng	Phạt 2 lần số thuế trốn
Có 2 tình tiết tăng nặng	Phạt 2,5 lần số thuế trốn
Có từ 3 tình tiết tăng nặng trở lên	Phạt 3 lần số thuế trốn

Theo Thanh Niên