Cổ phiếu trả cổ tức cao có thực sự hơn gửi tiết kiệm?

Trên thị trường chứng khoán Việt Nam hiện có không ít cổ phiếu mang lại tỉ suất cổ tức tiền mặt vượt trội so với lãi suất tiền gửi ngân hàng. Điều này khiến nhiều nhà đầu tư đặt câu hỏi: liệu "ôm" cổ phiếu cổ tức cao có thực sự sinh lời hơn gửi tiết kiệm? Các chuyên gia cho rằng câu trả lời không đơn giản như vậy.

Loạt cổ phiếu có tỉ suất cổ tức vượt xa lãi ngân hàng

Tỉ suất cổ tức được tính bằng cách chia số tiền cổ tức tiền mặt trên mỗi cổ phiếu cho thị giá giao dịch tại thời điểm tính toán. Theo cách tính này, một doanh nghiệp trả cổ tức 5.000 đồng/cổ phiếu trong khi giá thị trường đang ở mức 20.000 đồng thì tỉ suất cổ tức đạt tới 25%.

Tính theo thị giá đóng cửa phiên ngày 3-7, Công ty CP Sản xuất và Thương mại Nam Hoa (NHT) nằm trong nhóm dẫn đầu về tỉ suất cổ tức. Doanh nghiệp này đã chi trả cổ tức tiền mặt tỉ lệ 30%, tương ứng 3.000 đồng/cổ phiếu. Với giá giao dịch 11.850 đồng/cổ phiếu, tỉ suất cổ tức của NHT đạt khoảng 25% - cao hơn gấp 3 lần so với mức lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng đang phổ biến quanh 7%/năm tại nhiều ngân hàng.

Công ty CP Phốt pho Apatit Việt Nam (PAT) cũng nổi bật khi tạm ứng cổ tức năm 2025 bằng tiền mặt với tỉ lệ 100%, tương ứng 10.000 đồng/cổ phiếu, đưa tỉ suất cổ tức lên gần 16%. FPT Online (FOC) ghi nhận mức tỉ suất khoảng 14% theo cùng phương pháp tính.

Ngoài các cái tên trên, một số doanh nghiệp khác cũng được biết đến nhờ chính sách cổ tức tiền mặt ổn định qua nhiều năm, gồm: VEAM (VEA), Khoáng sản Hà Giang (HGM), Sabeco (SAB), Nhựa Bình Minh (BMP) và Dược Hậu Giang (DHG).

Cổ tức cao không đồng nghĩa với lợi nhuận đầu tư cao

Ông Nguyễn Hoàn Niên, Trưởng phòng cấp cao Trung tâm phân tích Công ty Chứng khoán Shinhan Việt Nam, lý giải rằng cổ tức tiền mặt là phần lợi nhuận sau thuế mà doanh nghiệp chia cho cổ đông, tính trên mệnh giá 10.000 đồng/cổ phiếu. Khoản thu nhập này còn phải chịu thuế thu nhập cá nhân 5% trước khi về tay nhà đầu tư.

Điều mà nhiều người dễ nhầm lẫn, theo ông Niên, là xem cổ tức như khoản lãi "cộng thêm" vào giá trị đang có. Trên thực tế, khi doanh nghiệp chi trả cổ tức, lượng tiền mặt trên bảng cân đối kế toán giảm xuống, kéo theo giá trị doanh nghiệp giảm tương ứng. Chính vì vậy, vào ngày giao dịch không hưởng quyền, giá tham chiếu cổ phiếu sẽ được điều chỉnh giảm đúng bằng phần cổ tức vừa được chia.

Lấy ví dụ minh họa: một cổ phiếu đang giao dịch ở 50.000 đồng và doanh nghiệp trả cổ tức 2.000 đồng/cổ phiếu. Sang ngày giao dịch không hưởng quyền, giá tham chiếu sẽ được điều chỉnh xuống còn khoảng 48.000 đồng. Nhà đầu tư nhận 2.000 đồng tiền mặt nhưng giá trị cổ phiếu nắm giữ cũng giảm một lượng tương ứng.

"Điều đó không có nghĩa nhà đầu tư bị thiệt, nhưng cũng không có nghĩa nhận cổ tức là chắc chắn có lãi", ông Niên phân tích.

Ông Niên nhấn mạnh thêm rằng lợi nhuận từ đầu tư cổ phiếu luôn gồm hai thành phần: lãi vốn từ biến động giá và cổ tức nhận được. Nếu sau khi điều chỉnh, giá cổ phiếu tiếp tục tăng, nhà đầu tư hưởng lợi kép từ cả hai nguồn. Nhưng nếu cổ phiếu tiếp tục lao dốc, khoản cổ tức nhận được có thể không đủ bù đắp phần thua lỗ về giá. Do đó, không thể chỉ dùng tỉ suất cổ tức để so sánh với lãi suất tiền gửi ngân hàng.

Nhà đầu tư cần nhìn vào yếu tố nào?

Ông Huỳnh Anh Huy, Giám đốc phân tích ngành Công ty Chứng khoán Kafi, cho rằng cổ phiếu trả cổ tức tiền mặt đều đặn phù hợp với những nhà đầu tư muốn có nguồn thu nhập định kỳ hoặc ưu tiên sự ổn định trong danh mục. Tuy nhiên, con số tỉ lệ cổ tức 10%, 15% hay cao hơn chỉ là một phần của bức tranh.

Theo ông Huy, điều quan trọng hơn là khả năng doanh nghiệp duy trì mức chi trả đó một cách bền vững qua nhiều năm. Những doanh nghiệp có chính sách cổ tức ổn định lâu dài thường có ba điểm chung:

• Hoạt động kinh doanh ổn định, ít phụ thuộc vào yếu tố chu kỳ.
• Dòng tiền tự do mạnh, đủ để chi trả cổ tức mà không ảnh hưởng đến vận hành.
• Ít áp lực nợ vay, không phải đi vay để trả cổ tức.

Ngược lại, nhà đầu tư cần thận trọng khi doanh nghiệp có tỉ suất cổ tức hấp dẫn nhưng lợi nhuận cao trong khi dòng tiền yếu, hoặc phải đi vay để chi trả cho cổ đông. Trong những trường hợp đó, mức cổ tức cao có thể chỉ mang tính ngắn hạn và không bền vững.

Ngoài ba yếu tố trên, ông Huy cũng lưu ý nhà đầu tư cần cân nhắc thêm quy mô doanh nghiệp, thanh khoản của cổ phiếu trên sàn và triển vọng tăng trưởng dài hạn trước khi đưa ra quyết định.

Tóm lại, các chuyên gia thống nhất quan điểm: cổ phiếu trả cổ tức cao có thể là lựa chọn phù hợp để tạo dòng tiền định kỳ, nhưng hiệu quả đầu tư thực sự phụ thuộc vào chất lượng doanh nghiệp và diễn biến giá cổ phiếu. Một mức cổ tức 10-15%/năm chưa đủ cơ sở để khẳng định đây là "món hời" so với gửi tiết kiệm ngân hàng.

Theo Tuổi Trẻ