Nâng hạng chứng khoán Việt Nam: Cơ hội và thách thức dòng vốn 2026

Triển vọng nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi theo tiêu chuẩn FTSE Russell đang được giới đầu tư theo dõi sát. Tại hội thảo "Đón sóng nâng hạng - Vững bước chu kỳ mới" do Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) tổ chức ngày 20/6, các chuyên gia đánh giá đây là cột mốc quan trọng nhưng nhấn mạnh nâng hạng không phải "đũa thần" - khả năng hút vốn bền vững vẫn phụ thuộc vào chất lượng tăng trưởng, minh bạch và năng lực doanh nghiệp.

Kinh tế Việt Nam bước vào chu kỳ tăng trưởng mới

Bà Nguyễn Thị Phương Lam, Giám đốc Phân tích VDSC, nhận định Việt Nam đang chuyển dịch sang một chu kỳ tăng trưởng mới với đặc điểm khác biệt rõ ràng. Nếu giai đoạn 2011 - 2019 tăng trưởng ổn định quanh mức 6 - 7% và giai đoạn 2020 - 2023 bị gián đoạn bởi đại dịch, thì từ năm 2024, nền kinh tế đã quay lại quỹ đạo phục hồi. Mục tiêu từ 2026 - 2030 là hướng tới tăng trưởng trên 10% - đòi hỏi không chỉ nỗ lực về quy mô mà còn phải đổi mới mô hình.

Về chính sách, ưu tiên điều hành tập trung vào xử lý các điểm nghẽn nền tảng: hoàn thiện thể chế, tăng tốc thực thi, phân cấp - phân quyền gắn với kiểm soát trách nhiệm, thúc đẩy đầu tư công, hạ tầng, logistics, khu công nghiệp và nâng cấp vị thế trong các chuỗi giá trị công nghệ cao.

Tuy vậy, bà Phương Lam lưu ý nửa cuối năm 2026 vẫn đối mặt nhiều áp lực. Lạm phát toàn cầu chưa hạ nhiệt hoàn toàn do xung đột địa chính trị kéo dài, giá năng lượng và nguyên vật liệu tiếp tục biến động. Chính sách tiền tệ của các nền kinh tế lớn duy trì thận trọng. Trong nước, doanh nghiệp chịu áp lực chi phí đầu vào cao, khả năng hấp thụ vốn chưa đồng đều và một số cân đối vĩ mô vẫn chịu sức ép.

EPS toàn thị trường kỳ vọng tăng 17-23%, VN-Index hướng tới 2.100 điểm

Đối với thị trường chứng khoán, VDSC ước tính EPS (lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu) toàn thị trường năm 2026 có thể tăng 17 - 23% so với cùng kỳ. Kỳ vọng lợi nhuận toàn thị trường tăng khoảng 18%, trong đó nhóm ngân hàng là động lực chính với tăng trưởng tín dụng dự kiến khoảng 16%, dù biên lãi ròng (NIM) vẫn chịu áp lực. Nhóm bất động sản cũng có khả năng đóng góp tích cực nhờ nền lợi nhuận thấp của cùng kỳ và tiến độ triển khai dự án mới.

Về định giá, theo dữ liệu Bloomberg do VDSC tổng hợp, P/E của VN-Index (sau khi loại trừ ảnh hưởng từ nhóm VIC) đã giảm khoảng 20% từ đầu năm, từ 14,6 lần xuống còn 11,4 lần tính đến ngày 29/5/2026. Trong kịch bản lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục dẫn dắt, VN-Index được kỳ vọng có thể tiến tới vùng 2.100 điểm vào cuối chu kỳ dự báo.

Bà Phương Lam cũng khuyến nghị nhà đầu tư thận trọng với các doanh nghiệp có đòn bẩy tài chính cao, nhóm hàng hóa không thiết yếu nhạy cảm với giá và các doanh nghiệp phụ thuộc lớn vào nguyên liệu nhập khẩu nhưng khó chuyển chi phí vào giá bán. Cổ phiếu vốn hóa vừa và nhỏ tăng chủ yếu nhờ yếu tố đầu cơ cũng cần được cân nhắc kỹ trong bối cảnh triển vọng vĩ mô chưa hoàn toàn rõ nét.

Nâng hạng không phải "đũa thần" thu hút vốn ngoại

Bà Nguyễn Thị Thu Huyền, Tổng giám đốc VDSC, nhấn mạnh triển vọng nâng hạng bởi FTSE Russell đang trở nên rõ nét hơn, mở ra cơ hội đón dòng vốn mới. Song trong bối cảnh cơ hội luôn đan xen với rủi ro từ lạm phát, tỷ giá, lãi suất và địa chính trị, nhà đầu tư cần duy trì sự linh hoạt và chiến lược rõ ràng.

TS. Hồ Quốc Tuấn, giảng viên cao cấp Đại học Bristol (Anh), chỉ ra rằng dòng vốn vào các thị trường mới nổi trong nửa đầu năm 2026 đang chịu cạnh tranh mạnh từ xu hướng tập trung vốn vào thị trường Mỹ, làn sóng đầu tư AI và các tài sản thanh khoản cao. Nếu loại trừ Trung Quốc, dòng vốn vào thị trường mới nổi châu Á chủ yếu chảy vào trái phiếu thay vì cổ phiếu. Nhiều thị trường lớn như Hàn Quốc, Ấn Độ và Brazil ghi nhận tình trạng rút vốn ròng.

Theo TS. Hồ Quốc Tuấn, định giá hấp dẫn không còn là yếu tố đủ sức thu hút nhà đầu tư ngoại nếu thiếu một câu chuyện tăng trưởng rõ ràng. Thách thức của Việt Nam không chỉ nằm ở thanh khoản hay động lượng thị trường mà còn ở khả năng thuyết phục về triển vọng tăng trưởng thông qua đầu tư công, giải quyết lo ngại về năng lượng, vốn và sức hút công nghệ.

"Nâng hạng chỉ là bước khởi đầu nhưng không phải đũa thần giúp dòng vốn ngoại quay lại ngay lập tức. Câu chuyện nâng hạng chỉ có thể phát huy tác dụng bền vững nếu đi kèm cải thiện quản trị thị trường, thanh khoản, minh bạch và chất lượng doanh nghiệp niêm yết", TS. Hồ Quốc Tuấn khẳng định.

Ông cũng lưu ý cơ hội thu hút nhà đầu tư nước ngoài có thể đến không chỉ qua dòng vốn ETF mà còn từ FDI, các quỹ chủ động dài hạn và những nhà đầu tư tìm kiếm doanh nghiệp có năng lực quản trị tốt.

Ông Nguyễn Việt Nam, Giám đốc Quan hệ Nhà đầu tư Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB), nhìn nhận nâng hạng sẽ tạo thêm động lực cho thị trường vốn và mở rộng cơ hội tiếp cận dòng vốn quốc tế, đặc biệt từ các quỹ đầu tư vào nhóm thị trường mới nổi. Tuy nhiên, để giữ chân dòng vốn dài hạn, điều quyết định vẫn là chất lượng tăng trưởng, năng lực tạo giá trị và mức độ minh bạch của doanh nghiệp.

Hai công ty chứng khoán bị phạt vi phạm giao dịch ký quỹ

Bên cạnh câu chuyện nâng hạng, thị trường chứng khoán cũng ghi nhận động thái siết chặt kỷ luật từ cơ quan quản lý. Ngày 18/6/2026, Thanh tra Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) ban hành hai quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty CP Chứng khoán Bảo Việt (BVS) và Công ty CP Chứng khoán Dầu khí (PSI).

Cụ thể, cả hai công ty cùng bị phạt 125 triệu đồng mỗi đơn vị do vi phạm quy định về giao dịch ký quỹ - cho phép khách hàng giao dịch vượt quá sức mua hiện có trên tài khoản ký quỹ. BVS vi phạm tại các ngày 1/7/2024 và 2/7/2024; PSI vi phạm tại ngày 15/7/2024.

Ngoài ra, Chứng khoán Bảo Việt cũng có thay đổi nhân sự cấp cao. Ông Nhữ Đình Hòa thôi giữ chức Tổng Giám đốc từ ngày 12/6/2026. Người thay thế là ông Nguyễn Đình An - hiện là Người đại diện vốn Nhà nước tại Tập đoàn Bảo Việt, kiêm thành viên HĐQT Tập đoàn Bảo Việt và thành viên HĐTV Công ty TNHH Quản lý Quỹ Bảo Việt. Tân Tổng Giám đốc hiện không nắm giữ cổ phiếu BVS nào.

Đáng chú ý, Chứng khoán Dầu khí (PSI) đã được Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) chấp thuận tư cách thành viên lưu ký và thanh toán giao dịch carbon - tín hiệu cho thấy công ty đang mở rộng sang lĩnh vực thị trường carbon đang hình thành tại Việt Nam.

Theo VnEconomy, Thanh Niên, CafeF