Tài khoản ngân hàng không giao dịch 3 năm có thể bị đóng

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đang lấy ý kiến dự thảo sửa đổi, bổ sung Nghị định 52/2024 về thanh toán không dùng tiền mặt. Điểm đáng chú ý nhất là đề xuất cho phép ngân hàng chủ động đóng tài khoản thanh toán không phát sinh giao dịch từ 3 năm trở lên - động thái nhằm dọn dẹp hàng triệu tài khoản bị bỏ quên và ngăn chặn tội phạm lợi dụng tài khoản "ma".

Vì sao cần quy định mới?

Theo Ngân hàng Nhà nước, thực tế hiện nay tồn tại hai nhóm tài khoản có vấn đề. Nhóm thứ nhất là các tài khoản hợp pháp nhưng chủ nhân bỏ quên, không còn nhu cầu sử dụng và không phát sinh bất kỳ giao dịch nào trong thời gian dài. Nhóm thứ hai nguy hiểm hơn: tài khoản nặc danh hoặc mạo danh do tội phạm mở bằng giấy tờ cũ, giả mạo để phục vụ hoạt động gian lận, lừa đảo.

Theo quy định hiện hành tại Nghị định 52/2024, tài khoản thanh toán chỉ được đóng trong các trường hợp: chủ tài khoản yêu cầu, chủ tài khoản cá nhân qua đời hoặc bị tuyên bố đã chết, tổ chức chấm dứt hoạt động, hoặc chủ tài khoản vi phạm các hành vi bị cấm. Ngân hàng Nhà nước thừa nhận: "Trường hợp không thỏa thuận được với chủ tài khoản thì chưa có cơ chế để xử lý".

Đặc biệt, với các tài khoản mở trước khi Nghị định 52/2024 và Thông tư 17/2024 có hiệu lực, nhiều trường hợp không có thỏa thuận cụ thể giữa ngân hàng và khách hàng, khiến việc xử lý tài khoản bỏ quên trở nên khó khăn.

Nội dung đề xuất cụ thể

Dự thảo bổ sung thêm một trường hợp đóng tài khoản: tài khoản không phát sinh giao dịch từ 3 năm trở lên, tính từ thời điểm giao dịch cuối cùng. Quy định này không áp dụng nếu giữa khách hàng và ngân hàng đã có thỏa thuận riêng về vấn đề này.

Về xử lý số dư sau khi đóng tài khoản, dự thảo làm rõ hơn so với quy định hiện hành: ngân hàng có trách nhiệm tiếp tục theo dõi phần số dư còn lại và hoàn trả đầy đủ cho người thụ hưởng hợp pháp khi họ có yêu cầu, hoặc xử lý theo quy định của pháp luật.

Kinh nghiệm quốc tế

Mốc thời gian 3 năm được Ngân hàng Nhà nước xây dựng dựa trên tham khảo kinh nghiệm nhiều nước. Cụ thể:

• Mỹ: Tài khoản không hoạt động từ 3 đến 5 năm bị xem là tài khoản "ngủ đông" (dormant accounts). Số dư được chuyển giao cho chính quyền tiểu bang quản lý và lưu giữ như tài sản vô chủ. Chủ tài khoản vẫn có thể lấy lại tiền thông qua thủ tục yêu cầu tại cơ quan quản lý tài sản vô chủ của tiểu bang.
• UAE: Tài khoản không có giao dịch chủ động hoặc liên lạc từ khách hàng trong hơn 3 năm sẽ bị đưa vào danh sách "tài khoản ngủ đông" với sổ theo dõi riêng. Sau 5 năm trong trạng thái này, ngân hàng xem xét đóng tài khoản và toàn bộ số dư chưa có người nhận được chuyển về Ngân hàng Trung ương UAE. Khách hàng muốn nhận lại tiền cần làm thủ tục chứng minh danh tính.

Bức tranh ngân hàng số tại Việt Nam

Đề xuất này ra đời trong bối cảnh hệ thống tài khoản ngân hàng Việt Nam đang tăng trưởng mạnh. Theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước đầu năm nay, gần 87% người Việt trưởng thành (từ 18 tuổi trở lên) đã có tài khoản ngân hàng, trong đó 33% có tiền gửi tiết kiệm trong vòng một năm qua. Số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng gần 59% mỗi năm, cao hơn gấp đôi so với kế hoạch đề ra.

Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia đặt mục tiêu đến năm 2030 có 95% người từ 15 tuổi trở lên sở hữu tài khoản thanh toán, giá trị thanh toán không tiền mặt đạt 30 lần GDP và khoảng 30% người trưởng thành tham gia gửi tiết kiệm. Việc dọn dẹp các tài khoản không hoạt động được xem là bước cần thiết để đảm bảo số liệu hệ thống phản ánh đúng thực tế và giảm thiểu rủi ro bảo mật.

Theo VietnamNet, Dân Trí, VnExpress, Thanh Niên