Chuyển đổi xanh: Doanh nghiệp không ESG sẽ bị dừng hoạt động

Ngày 26/6, hai hội thảo lớn về chuyển đổi xanh diễn ra song song tại Gia Lai và TP.HCM, qua đó phác họa rõ nét bức tranh ESG tại Việt Nam - vừa cấp bách, vừa còn nhiều rào cản cần tháo gỡ.

Gia Lai: Không chuyển đổi xanh, doanh nghiệp sẽ không được hoạt động

Chiều 26/6, UBND tỉnh Gia Lai tổ chức hội thảo "ESG - Xu thế chuyển đổi sản xuất xanh: Nắm bắt cơ hội nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút đầu tư tại Gia Lai". Tại đây, ông Phạm Anh Tuấn, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai, đưa ra tuyên bố mạnh mẽ: chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn, mà là điều kiện bắt buộc để doanh nghiệp tồn tại.

"Tỉnh sẽ có lộ trình, nhưng tiến tới doanh nghiệp không chuyển đổi xanh sẽ không được hoạt động. Những doanh nghiệp lãng phí tài nguyên, phát thải carbon lớn sẽ không được chấp nhận", ông Tuấn nhấn mạnh.

Người đứng đầu UBND tỉnh Gia Lai yêu cầu các doanh nghiệp trong khu, cụm công nghiệp phải khẩn trương xây dựng lộ trình chuyển đổi xanh, đổi mới công nghệ, áp dụng mô hình sản xuất tuần hoàn. Ông cũng cảnh báo nguy cơ phá sản là hiện hữu nếu doanh nghiệp không thay đổi kịp thời, đặc biệt với các ngành chịu yêu cầu nghiêm ngặt về truy xuất nguồn gốc như chế biến gỗ.

"Các khu, cụm công nghiệp muốn tồn tại đều phải phát triển theo mô hình sinh thái; còn doanh nghiệp phải coi ESG là khoản đầu tư giúp nâng cao năng lực cạnh tranh lâu dài, thay vì là gánh nặng chi phí trước mắt", ông Tuấn nói thêm.

Về định hướng phát triển giai đoạn 2026-2030, ông Tuấn cho biết Gia Lai sẽ đẩy mạnh chuyển đổi số, kinh tế xanh, công nghiệp chế biến, năng lượng tái tạo và nông nghiệp công nghệ cao. Tỉnh cũng đang nghiên cứu đầu tư các dây chuyền tái chế xà bần tại Hoài Nhơn, Quy Nhơn và Pleiku - coi xà bần là nguyên liệu đầu vào cho sản xuất vật liệu xây dựng, không phải phế thải.

ESG và áp lực từ thị trường quốc tế

Ông Nguyễn Thành Long, chuyên gia về quản lý chuỗi ESG, cho rằng cả thế giới đang chuyển sang sản xuất xanh, tạo áp lực trực tiếp lên doanh nghiệp Việt Nam. Theo ông, các địa phương cần phát triển khu công nghiệp sinh thái với hạ tầng điện sạch, nước tuần hoàn và hệ thống xử lý chất thải đồng bộ, nhằm tạo nền tảng để doanh nghiệp thực hiện ESG hiệu quả và giảm chi phí chuyển đổi.

"Hiện nay, nhiều mặt hàng xuất khẩu sang châu Âu như thép, xi măng, nhôm, phân bón đang chịu tác động trực tiếp từ quy định về phát thải carbon. Doanh nghiệp phải đo phát thải, truy xuất dấu chân carbon trên từng sản phẩm, từng lô hàng để không bị bỏ lại", ông Long cảnh báo.

Để đáp ứng tiêu chuẩn ESG, doanh nghiệp cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, bao gồm:

• Giảm phát thải và đo lường dấu chân carbon
• Quản trị minh bạch và công bố dữ liệu
• Sử dụng hiệu quả tài nguyên, áp dụng mô hình tuần hoàn
• Cải thiện điều kiện lao động

Toàn quốc: Chuyển đổi xanh đang chững lại vì đâu?

Cùng ngày 26/6, hội thảo "Chuyển đổi xanh, cần gì để tăng tốc?" do Báo Thanh Niên tổ chức đã mổ xẻ thực trạng quá trình chuyển đổi xanh tại Việt Nam đang có dấu hiệu chậm lại.

Nhà báo Lâm Hiếu Dũng, Phó tổng biên tập Báo Thanh Niên, nêu thực trạng: việc chuyển sang xe điện tại Hà Nội và TP.HCM đang lùi tiến độ; sau hơn một năm cơ chế mua bán điện trực tiếp được ban hành, cả nước mới chỉ có một hợp đồng đầu tiên; điện mặt trời mái nhà (ĐMTMN) còn nhiều vướng mắc; tỷ lệ tín dụng xanh vẫn rất thấp so với nhu cầu thực tế.

"Trễ trong chuyển đổi xanh đồng nghĩa với nền kinh tế sẽ phát triển thiếu bền vững. Đó là điều không được phép", ông Lâm Hiếu Dũng khẳng định.

Năng lượng tái tạo: Cơ hội lớn nhưng còn nhiều điểm nghẽn

Ông Đặng Quốc Bảo, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Trung Nam, đánh giá đây là giai đoạn thuận lợi với ngành năng lượng tái tạo khi nhu cầu từ khách hàng rất lớn. Các dự án năng lượng tái tạo có tài sản ổn định, dòng tiền dài hạn từ 30-40 năm và được tổ chức tín dụng đánh giá cao.

"VN đang đứng trước cơ hội rất lớn để tiếp tục phát triển mạnh ngành năng lượng tái tạo. Dù vẫn có những chính sách ban hành chậm hoặc cần điều chỉnh, nhưng xu hướng phát triển là không thể đảo ngược", ông Đặng Quốc Bảo nhấn mạnh.

Tuy nhiên, ông Nguyễn Ngọc Minh Đăng, Tổng giám đốc PCC5, chỉ ra điểm nghẽn lớn nhất là chưa có giá mua bán điện rõ ràng. Quy trình đầu tư qua nhiều khâu từ quy hoạch, khảo sát, báo cáo khiến mất rất nhiều thời gian. Ngoài ra, hạ tầng truyền tải điện bất đồng bộ - những nơi được quy hoạch dự án tái tạo thì hạ tầng yếu kém, trong khi những nơi có hạ tầng tốt lại không được quy hoạch - là rào cản lớn với nhà đầu tư.

Về ĐMTMN, ông Bùi Trung Kiên, Phó tổng giám đốc EVNHCMC, thừa nhận phong trào này phát triển mạnh trước năm 2021 nhờ cơ chế giá FIT, song đã chậm lại gần đây do Nghị định 58 khuyến khích tự sản tự tiêu, khiến việc bán điện cho hàng xóm đối mặt với rủi ro pháp lý và an toàn điện. Dù vậy, ông khẳng định dư địa phát triển ĐMTMN tại TP.HCM vẫn còn rất lớn, đặc biệt tại các khu công nghiệp, khu chế xuất và tòa nhà cao tầng.

Ông Bùi Quốc Hoan, Phó tổng giám đốc EVNSPC, cho rằng phát triển năng lượng tái tạo là giải pháp căn cơ cho chuyển đổi xanh. Khu vực phía Nam có lợi thế lớn với khoảng 2.000-2.600 giờ nắng mỗi năm. Nếu kết hợp ĐMTMN với hệ thống lưu trữ phù hợp, thời gian hoàn vốn bình quân chỉ khoảng 4-6 năm, ngay cả khi không có cơ chế hỗ trợ về giá.

Theo Dân Trí, Thanh Niên