Doanh nghiệp sản xuất "căng mình" giữ tăng trưởng nửa đầu năm 2026

Dù kim ngạch xuất khẩu 6 tháng đầu năm ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng 21%, nhiều doanh nghiệp sản xuất - xuất khẩu Việt Nam vẫn phải "căng mình" duy trì phong độ khi đối mặt với chi phí đầu vào leo thang, cước vận tải biển đắt đỏ và đơn hàng biến động khó lường.

Xuất khẩu tăng mạnh nhưng lợi nhuận ngày càng "mỏng"

Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), kim ngạch xuất khẩu hàng hóa 6 tháng đầu năm đạt hơn 266,5 tỷ USD, tăng 21% so với cùng kỳ năm ngoái - một kết quả đáng khích lệ. Tuy nhiên, đằng sau con số này là áp lực không nhỏ mà các nhà sản xuất phải gánh chịu, đặc biệt ở nhóm ngành công nghiệp truyền thống như dệt may, da giày và thủy sản.

CEO một công ty may tại TP HCM chia sẻ đầu tháng 7: "Đơn hàng dạo này tạm ổn hơn trước, nhưng áp lực ngày càng cao. Biên lợi nhuận đã mỏng nay sắp 'tàng hình'."

Số liệu cho thấy chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) nửa đầu năm của ngành sản xuất trang phục chỉ tăng 10%, cùng mức với ngành dệt (10%), trong khi ngành da chỉ đạt 4% - đều thuộc nhóm thấp so với IIP chung của ngành chế biến - chế tạo là 11,4%. Cục Thống kê nhận định: "Một số ngành công nghiệp truyền thống tăng thấp, chịu sức ép bào mòn biên lợi nhuận do chi phí nguyên vật liệu nhập khẩu, cước vận tải quốc tế tăng cao nên doanh nghiệp thận trọng mở rộng quy mô."

Áp lực logistics và xung đột Trung Đông

Xung đột Trung Đông kéo dài 4 tháng đã gây áp lực lớn lên các tuyến vận tải biển, đặc biệt qua kênh đào Suez, làm tăng cước tàu và kéo dài thời gian giao hàng. Nhiều ngành chịu ảnh hưởng trực tiếp, trong đó có gỗ nội thất xuất sang các thị trường trọng điểm như Mỹ và châu Âu.

Theo khảo sát chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) của S&P Global, hồi tháng 4, xung đột Trung Đông đẩy chi phí đầu vào và giá cả đầu ra tăng nhanh nhất trong 15 năm, khiến đơn hàng mới sụt giảm lần đầu sau 8 tháng. Giá cước container cũng chạm mức cao nhất gần 2 năm, với chỉ số Drewry World Container Index vượt mốc 4.500 USD một FEU - tức chi phí vận chuyển giao ngay trung bình một container 40 feet là 4.500 USD, tăng khoảng 40% so với cùng kỳ.

Ngành thủy sản dù mang về gần 5,8 tỷ USD trong 6 tháng, tăng 12,8%, nhưng theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), đơn hàng có xu hướng ngắn, chia nhỏ và giá cạnh tranh gay gắt hơn.

Tín hiệu hồi phục từ tháng 5, 6

Sau giai đoạn áp lực đỉnh điểm vào tháng 4, đơn hàng mới bắt đầu phục hồi trong tháng 5 và tháng 6 nhờ nhu cầu cải thiện. PMI tháng 6 đạt 51,8 điểm - dù thấp hơn mức 52,8 của tháng 5, nhưng vẫn duy trì trên ngưỡng 50, cho thấy ngành sản xuất tiếp tục mở rộng.

Ông Andrew Harker, Giám đốc Kinh tế tại S&P Global Market Intelligence, nhận định: "Ngành sản xuất Việt Nam kết thúc nửa đầu năm nay với tín hiệu tích cực, khi cả số lượng đơn đặt hàng mới và sản lượng đều duy trì đà tăng."

Khảo sát của Cục Thống kê cũng cho thấy 39,4% doanh nghiệp chế biến, chế tạo đánh giá xu hướng kinh doanh quý III sẽ tốt hơn, cao hơn mức 36,3% của quý II. Tại TP HCM, 37,1% doanh nghiệp cho rằng quý III thuận lợi hơn quý trước, 42,5% đánh giá ổn định, và 20,4% nhận định sẽ khó khăn hơn.

Thách thức phía trước vẫn còn nhiều

Dù chiến sự Trung Đông hạ nhiệt sau khi Mỹ và Iran đạt thỏa thuận đàm phán, các nhà nhập khẩu đã đẩy mạnh gom hàng sớm từ quý III do lo ngại rủi ro và áp lực thuế quan, theo giới phân tích. Song tâm lý kinh doanh của các nhà sản xuất Việt Nam vẫn thấp hơn mức trước khi xung đột nổ ra.

Ông Andrew Harker lưu ý thêm: "Điều kém tích cực trong tháng 6 là việc làm tiếp tục giảm, dù sản lượng và số đơn đặt hàng mới tăng." Đây là một tín hiệu đáng theo dõi trong những tháng tới.

Khảo sát của Cục Thống kê TP HCM chỉ ra hai rào cản lớn nhất với doanh nghiệp sản xuất là cạnh tranh hàng trong nước gia tăng (46,6%) và nhu cầu nội địa giảm (46,2%). Ngoài ra, áp lực lãi suất cao (34,3%), nhu cầu quốc tế thấp (30,7%) và khó khăn về tài chính (25,6%) cũng là những trở ngại đáng kể.

Nhìn chung, ông Andrew Harker đánh giá ngành sản xuất đang bước vào nửa cuối năm với nền tảng tích cực, và cho rằng "các công ty sẽ có nhiều thuận lợi để duy trì đà tăng trưởng nếu môi trường quốc tế ổn định hơn trong thời gian còn lại của năm 2026."

Theo VnExpress