Những điểm chính
- MSCI công bố báo cáo đánh giá khả năng tiếp cận thị trường toàn cầu 2026 vào rạng sáng 19/6, ghi nh��n chứng khoán Việt Nam có nhiều cải cách nhưng toàn bộ 18 tiêu chí giữ nguyên so với năm trước.
- Có 8 tiêu chí của thị trường Việt Nam vẫn ở mức '-' (cần cải thiện), bao gồm room ngoại, thông tin tiếng Anh, thị trường ngoại hối và cơ chế thanh toán bù trừ.
- Giới hạn sở hữu nước ngoài từ 0% đến 75% tại các doanh nghiệp ngành nhạy cảm đang ảnh hưởng tới hơn 10% thị trường cổ phiếu Việt Nam, và hơn 1% chỉ số MSCI Vietnam IMI bị tác động bởi tình trạng cạn room ngoại.
- Công ty đối tác bù trừ trung tâm (CCP) dự kiến vận hành từ đầu năm 2027, còn lộ trình công bố thông tin tiếng Anh kết thúc vào ngày 1/1/2028.
- Báo cáo nâng hạng thực sự - Báo cáo rà soát phân loại thị trường thường niên 2026 của MSCI - sẽ được công bố vào rạng sáng ngày 24/6 theo giờ Việt Nam.
Rạng sáng ngày 19/6 (giờ Việt Nam), tổ chức Morgan Stanley Capital International (MSCI) công bố Báo cáo Đánh giá Khả năng Tiếp cận Thị trường Toàn cầu năm 2026. Thị trường chứng khoán Việt Nam được ghi nhận có nhiều bước tiến trong cải cách, song toàn bộ 18 tiêu chí đánh giá giữ nguyên so với năm trước, với 8 tiêu chí vẫn ở mức "-" (cần cải thiện).
MSCI ghi nhận những cải cách đáng chú ý
Theo báo cáo, Việt Nam tiếp tục thúc đẩy cải cách trên thị trường vốn với một số thay đổi được MSCI đánh giá tích cực.
Đáng chú ý nhất là việc triển khai mô hình giao dịch thông qua nhà môi giới toàn cầu (global broker), cho phép nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận thị trường Việt Nam mà không cần mở tài khoản giao dịch trong nước - một bước thuận lợi hóa đáng kể so với trước đây.
MSCI cũng ghi nhận Việt Nam đã thành lập công ty đối tác bù trừ trung tâm (CCP), dự kiến vận hành từ đầu năm 2027. Đây được xem là cấu phần quan trọng để nâng cấp hạ tầng thị trường theo chuẩn quốc tế.
Về room ngoại, quy định mới không còn cho phép doanh nghiệp tự đặt giới hạn sở hữu nước ngoài thấp hơn mức trần pháp luật quy định. Các công ty đại chúng cũng phải công bố tỉ lệ sở hữu nước ngoài áp dụng trước tháng 9/2026. Ngoài ra, Việt Nam đã áp dụng giải pháp không yêu cầu ký quỹ trước giao dịch (non-prefunding) như một bước cải thiện ngắn hạn về thanh toán.
Lộ trình công bố thông tin bằng tiếng Anh cũng đang được triển khai, với mốc bắt đầu từ ngày 1/1/2025 và kết thúc vào ngày 1/1/2028 theo yêu cầu của Bộ Tài chính.
8 tiêu chí vẫn bị chấm "cần cải thiện"
Dù vậy, MSCI nhấn mạnh sẽ tiếp tục theo dõi quá trình triển khai các cải cách trên thực tế, thay vì chỉ căn cứ vào văn bản chính sách. Thị trường Việt Nam hiện vẫn bị đánh giá ở mức "cần cải thiện" (-) ở nhiều tiêu chí trọng yếu:
- Giới hạn sở hữu nước ngoài: Nhiều doanh nghiệp trong các lĩnh vực có điều kiện hoặc nhạy cảm vẫn áp dụng giới hạn từ 0% đến 75%, ảnh hưởng tới hơn 10% thị trường cổ phiếu Việt Nam.
- Tình trạng cạn room ngoại: Hơn 1% chỉ số MSCI Vietnam IMI bị tác động bởi tỉ lệ room ngoại còn lại quá thấp, tiếp tục là rào cản cho nhà đầu tư quốc tế.
- Quyền bình đẳng của nhà đầu tư nước ngoài: Bị giới hạn bởi các quy định chặt chẽ về sở hữu ngoại, áp dụng cả ở cấp tổng sở hữu lẫn từng nhà đầu tư riêng lẻ.
- Thông tin tiếng Anh: Dòng thông tin trên thị trường chứng khoán chưa được công bố đầy đủ và đồng bộ bằng tiếng Anh, đôi khi thiếu chi tiết cần thiết cho nhà đầu tư quốc tế. Ngoài ra, không phải tất cả quy định thị trường đều có bản dịch tiếng Anh.
- Thị trường ngoại hối: Việt Nam chưa có thị trường tiền tệ ở nước ngoài và vẫn tồn tại các ràng buộc trên thị trường tiền tệ trong nước, trong đó giao dịch ngoại hối phải gắn với giao dịch chứng khoán.
- Đăng ký và mở tài khoản: Nhà đầu tư nước ngoài vẫn bắt buộc đăng ký và cần có sự chấp thuận của Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) khi mở tài khoản.
- Thanh toán và bù trừ: Việt Nam chưa có cơ chế thấu chi. Khuôn khổ non-prefunding dài hạn vẫn phải chờ CCP vận hành đầy đủ vào năm 2027.
- Khả năng chuyển nhượng: Dù đã có thêm nhiều loại giao dịch ngoài sàn được thực hiện mà không cần chấp thuận trước, VSDC thường vẫn cần vài ngày để rà soát hồ sơ trước khi giao dịch hoàn tất.
MSCI cũng lưu ý Việt Nam là thị trường có tỉ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float) thấp. Một số doanh nghiệp từng bị loại khỏi chỉ số do lo ngại về khả năng đầu tư, tính minh bạch và quá trình hình thành giá.
Báo cáo nâng hạng thực sự sẽ công bố ngày 24/6
Cần lưu ý rằng báo cáo công bố ngày 19/6 là tài liệu đánh giá khả năng tiếp cận thị trường (Market Accessibility Review), không phải báo cáo phân loại thị trường. Báo cáo rà soát phân loại thị trường thường niên 2026 của MSCI - vốn mới là tài liệu quyết định việc đưa một thị trường vào danh sách theo dõi nâng hạng - dự kiến được công bố vào rạng sáng ngày 24/6 theo giờ Việt Nam. Đây mới là báo cáo được giới đầu tư đặc biệt quan tâm.
Nói cách khác, báo cáo ngày 19/6 chưa trả lời câu hỏi liệu chứng khoán Việt Nam có được xem xét nâng hạng hay không, nhưng đã phác thảo rõ những vấn đề MSCI đang theo dõi sát và những hạng mục Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện trong thời gian tới.
Câu hỏi thường gặp
MSCI đánh giá chứng khoán Việt Nam như thế nào trong báo cáo 2026?
MSCI ghi nhận Việt Nam có nhiều bước tiến cải cách nhưng toàn bộ 18 tiêu chí giữ nguyên so với năm trước, với 8 tiêu chí vẫn ở mức 'cần cải thiện', bao gồm room ngoại, thông tin tiếng Anh và cơ chế thanh toán.
Room ngoại ảnh hưởng đến chứng khoán Việt Nam như thế nào theo MSCI?
Theo MSCI, giới hạn sở hữu nước ngoài từ 0% đến 75% đang ảnh hưởng tới hơn 10% thị trường cổ phiếu Việt Nam, và hơn 1% chỉ số MSCI Vietnam IMI bị tác động bởi tình trạng cạn room ngoại.
Bao giờ MSCI công bố báo cáo nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam?
Báo cáo rà soát phân loại thị trường thường niên 2026 của MSCI - liên quan trực tiếp đến việc nâng hạng - dự kiến công bố vào rạng sáng ngày 24/6 theo giờ Việt Nam.
CCP là gì và khi nào vận hành tại Việt Nam?
CCP (công ty đối tác bù trừ trung tâm) là cơ sở hạ tầng quan trọng để nâng cấp thị trường, được MSCI ghi nhận và dự kiến đi vào vận hành từ đầu năm 2027.
