Những điểm chính
- Dự thảo nghị định đề xuất ngân hàng được phép đóng tài khoản thanh toán không phát sinh giao dịch từ 3 năm trở lên, kể từ giao dịch cuối cùng của chủ tài khoản.
- Mục tiêu là xử lý tài khoản 'rác', tài khoản ngủ đông và tài khoản mạo danh dùng cho gian lận, lừa đảo.
- Mỹ xử lý tài khoản không hoạt động 3-5 năm bằng cách chuyển số dư cho chính quyền tiểu bang quản lý như tài sản vô chủ; UAE chuyển về Ngân hàng Trung ương sau 5 năm ngủ đông.
- Sau khi đóng tài khoản, ngân hàng vẫn có trách nhiệm lưu giữ và hoàn trả số dư cho người thụ hưởng hợp pháp khi có yêu cầu.
- Nghị định số 198 giữ nguyên 20 đơn vị thuộc Ngân hàng Nhà nước, đổi tên Vụ Tín dụng các ngành kinh tế thành Vụ Tín dụng và tinh gọn số phòng tại nhiều vụ.
Đề xuất đóng tài khoản thanh toán không hoạt động từ 3 năm
Ngân hàng Nhà nước đang lấy ý kiến về dự thảo nghị định, trong đó bổ sung quy định cho phép các tổ chức tín dụng đóng tài khoản thanh toán (TKTT) khi không phát sinh giao dịch từ 3 năm trở lên, tính từ thời điểm giao dịch cuối cùng của chủ tài khoản. Quy định này áp dụng trừ trường hợp đã có thỏa thuận trước với chủ tài khoản.
Theo ban soạn thảo, mục tiêu chính của đề xuất là giải quyết tình trạng tài khoản thanh toán "rác" và tài khoản không hoạt động trong thời gian dài - vốn đang tồn tại phổ biến nhưng chưa có cơ chế xử lý rõ ràng.
Hai nhóm tài khoản "rác" cần xử lý
Ban soạn thảo chỉ rõ hai dạng tài khoản problematic đang tồn tại trên thực tế:
- Tài khoản ngủ đông hợp pháp: Khách hàng mở tài khoản nhưng sau đó bỏ quên, không còn nhu cầu sử dụng, không phát sinh bất kỳ giao dịch nào trong thời gian dài.
- Tài khoản nặc danh, mạo danh: Đối tượng tội phạm lợi dụng giấy tờ cũ hoặc giấy tờ giả để mở tài khoản, sử dụng vào mục đích gian lận, lừa đảo.
Pháp luật hiện hành tại Nghị định 52/2024 và Thông tư 17/2024 đã có hướng dẫn xử lý nhưng chỉ theo cơ chế thỏa thuận với khách hàng. Đối với các tài khoản mở trước thời điểm hai văn bản này có hiệu lực mà không liên lạc được chủ tài khoản, hiện vẫn chưa có cơ chế xử lý phù hợp.
Kinh nghiệm quốc tế về tài khoản ngủ đông
Dự thảo được xây dựng có tham khảo kinh nghiệm của nhiều quốc gia trên thế giới:
- Mỹ: Tài khoản không hoạt động từ 3 đến 5 năm sẽ bị chuyển số dư cho chính quyền tiểu bang quản lý như tài sản vô chủ. Khách hàng có thể làm thủ tục đòi lại tiền qua cơ quan quản lý tài sản vô chủ của tiểu bang.
- UAE: Tài khoản không có giao dịch chủ động từ 3 năm được đưa vào "Sổ cái tài khoản ngủ đông" để theo dõi riêng. Sau 5 năm ngủ đông, ngân hàng xem xét đóng tài khoản và chuyển toàn bộ số dư còn lại về Ngân hàng Trung ương UAE. Khách hàng vẫn có thể chứng minh danh tính để nhận lại tiền.
Số dư tài khoản bị đóng sẽ được xử lý thế nào?
Dự thảo nêu rõ sau khi đóng tài khoản, ngân hàng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài có trách nhiệm theo dõi số dư còn lại. Khi người thụ hưởng hợp pháp có yêu cầu, số tiền này sẽ được hoàn trả đầy đủ. Trường hợp không có người yêu cầu, số dư sẽ được xử lý theo quy định của pháp luật.
Cơ chế này nhằm đảm bảo quyền lợi của chủ tài khoản, đồng thời tạo hành lang pháp lý để các tổ chức tín dụng chủ động dọn dẹp hệ thống, giảm thiểu rủi ro gian lận và lừa đảo qua các tài khoản bỏ ngỏ.
Cơ cấu tổ chức Ngân hàng Nhà nước cũng có điều chỉnh
Song song đó, Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 198 sửa đổi cơ cấu tổ chức của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Theo đó, tổng số đơn vị vẫn giữ nguyên 20, nhưng có thay đổi tên gọi một số vụ và điều chỉnh số lượng phòng trực thuộc.
Hai thay đổi tên đáng chú ý: Vụ Tín dụng các ngành kinh tế được đổi thành Vụ Tín dụng; Vụ Dự báo, thống kê - Ổn định tiền tệ, tài chính được rút gọn thành Vụ Dự báo, thống kê. Ngoài ra, Nghị định 198 bổ sung quy định Sở Giao dịch và Ngân hàng Nhà nước Khu vực là tổ chức hành chính tương đương cục thuộc Ngân hàng Nhà nước.
Về số lượng phòng, so với Nghị định 26 trước đây, một số vụ được tinh gọn bộ máy: Vụ Chính sách tiền tệ giảm từ 6 xuống còn 5 phòng; Vụ Tín dụng giảm từ 5 xuống 4 phòng; Vụ Thanh toán giảm từ 4 xuống 3 phòng; Vụ Hợp tác quốc tế giảm từ 5 xuống 3 phòng; Vụ Pháp chế giảm từ 3 xuống 2 phòng. Vụ Dự báo, thống kê duy trì 6 phòng.
Theo Thanh Nien, Thanh Nien Thoi su, Thanh Nien Kinh te
Câu hỏi thường gặp
Tài khoản ngân hàng bao lâu không dùng thì bị đóng?
Theo dự thảo nghị định mới, tài khoản thanh toán không phát sinh giao dịch từ 3 năm trở lên (tính từ giao dịch cuối cùng) sẽ bị ngân hàng đóng, trừ khi đã có thỏa thuận khác với chủ tài khoản.
Tiền trong tài khoản ngủ đông bị đóng có mất không?
Không mất. Dự thảo quy định ngân hàng phải theo dõi số dư còn lại sau khi đóng tài khoản và hoàn trả đầy đủ cho người thụ hưởng hợp pháp khi có yêu cầu.
Tại sao ngân hàng cần đóng tài khoản không hoạt động lâu năm?
Vì các tài khoản này có thể bị tội phạm lợi dụng để gian lận, lừa đảo. Ngoài ra, tài khoản mạo danh dùng giấy tờ giả hoặc cũ cũng là rủi ro an ninh tài chính cần được xử lý.
Nghị định 198 thay đổi gì ở cơ cấu Ngân hàng Nhà nước?
Nghị định 198 giữ nguyên 20 đơn vị, đổi tên Vụ Tín dụng các ngành kinh tế thành Vụ Tín dụng, đổi tên Vụ Dự báo, thống kê - Ổn định tiền tệ, tài chính thành Vụ Dự báo, thống kê, và điều chỉnh (giảm) số lượng phòng tại nhiều vụ.
Theo Thanh Niên, VnEconomy
