Sáng 2/6, một hội thảo khoa học quy mô lớn về định hướng phát triển dài hạn của TP.HCM đã diễn ra tại thành phố, quy tụ các chuyên gia, nhà khoa học, kiến trúc sư và đại diện doanh nghiệp trong và ngoài nước. Đây là diễn đàn mở đầu cho chuỗi hoạt động nghiên cứu và tham vấn nhằm xây dựng Quy hoạch tổng thể TP.HCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm, theo Nghị quyết 260/2025 của Quốc hội và Nghị quyết 09/2026 của Bộ Chính trị.
Siêu đô thị hơn 14 triệu dân với vai trò đầu tàu kinh tế
Phát biểu tại hội thảo, ông Võ Văn Minh, Phó Bí thư Thành ủy kiêm Chủ tịch HĐND TP.HCM, cho biết sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, thành phố có diện tích hơn 6.700 km² và dân số vượt 14 triệu người, trở thành một trong những siêu đô thị lớn nhất Đông Nam Á. Thành phố tiếp tục giữ vị trí đầu tàu kinh tế quốc gia, đóng góp hơn 23% GDP cả nước và trên 30% tổng thu ngân sách.
Theo ông Minh, việc xây dựng một bản quy hoạch tổng thể bài bản có ý nghĩa chiến lược đặc biệt, giúp định hình hướng phát triển tích hợp, khai thác hiệu quả nguồn lực, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân và tăng cường khả năng ứng phó trước các thách thức dài hạn.
"Hội thảo lần này sẽ góp phần xây dựng cơ sở khoa học và thực tiễn cho quy hoạch TP.HCM với tầm nhìn dài hạn 100 năm", ông Minh nói.
Thách thức cốt lõi: tổ chức lại không gian, không phải thiếu tiềm năng
Tại hội thảo, ông Sầm Minh Tuấn, Phó giám đốc Viện Nghiên cứu thiết kế đô thị, quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia (Bộ Xây dựng), nhận định rằng bài toán lớn nhất của TP.HCM không phải là thiếu dư địa phát triển. Vấn đề nằm ở chỗ thành phố chưa tổ chức được các nguồn lực và không gian thành một cấu trúc thống nhất, đa cực và vận hành thực sự hiệu quả.
Nhiều thập kỷ tăng trưởng mạnh đã để lại hàng loạt hệ lụy tích tụ: kẹt xe, ngập nước, ô nhiễm môi trường, thiếu hụt không gian xanh, nhà ở vượt quá khả năng chi trả của người thu nhập thấp, cùng tình trạng quá tải kéo dài ở các cơ sở y tế và giáo dục. Sau khi hợp nhất địa giới, những vấn đề này có nguy cơ lan rộng hơn nếu cấu trúc phát triển không được sắp xếp lại một cách có hệ thống.
Ông Tuấn cho rằng các cực đô thị mới phải được trang bị đầy đủ - từ việc làm, chỗ ở, trường học, bệnh viện đến không gian công cộng và thiết chế văn hóa thể thao - nhằm giảm áp lực dồn về khu trung tâm hiện hữu. Hạ tầng xã hội cần được phân bổ theo lưu vực sống và đặc điểm dân cư từng vùng, thay vì tiếp tục tập trung vào lõi đô thị.
Bảo đảm công bằng tiếp cận nhà ở, y tế, giáo dục cho toàn dân
Báo cáo định hướng chiến lược xác định việc nâng chất lượng sống là ưu tiên trọng tâm, triển khai qua hệ thống hạ tầng xã hội nhiều tầng. Các dịch vụ thiết yếu như y tế, giáo dục, đào tạo nghề, nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, chăm sóc người cao tuổi và không gian cộng đồng cần được phân bố đều theo các cực đô thị, không tiếp tục dồn tụ về trung tâm.
Về nhân khẩu học, thành phố phải đối mặt đồng thời với nhiều xu hướng đan xen: dân số tăng, làn sóng lao động nhập cư, nhu cầu thu hút chuyên gia trình độ cao, nhu cầu của các hộ gia đình trẻ và áp lực già hóa dân số. Điều này đòi hỏi phải mở rộng quỹ nhà ở phù hợp khả năng chi trả, xây dựng khu dân cư thân thiện người cao tuổi, phát triển dịch vụ chăm sóc dài hạn và củng cố hạ tầng y tế cộng đồng.
Báo cáo nhấn mạnh: "Công bằng tiếp cận và phúc lợi đô thị cần được cụ thể hóa bằng bán kính tiếp cận dịch vụ, chi phí di chuyển, chất lượng nhà ở, tiếp cận y tế, giáo dục, không gian công cộng và hạ tầng số."
Chuyên gia hiến kế: TP.HCM phải xác định vị thế trong mạng lưới đô thị toàn cầu
TS Trần Du Lịch, nguyên Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM, đặt ra câu hỏi mà ông cho là quan trọng hơn việc lên danh sách những công trình sẽ xây: trong vòng 25, 50 hay 100 năm tới, TP.HCM sẽ đảm nhận vai trò gì trong mạng lưới các đô thị toàn cầu ở châu Á và trên thế giới?
Ông Lịch cho rằng quy hoạch lần này cần lượng hóa cụ thể các mục tiêu theo tinh thần Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị. Giai đoạn 2026-2045, thành phố cần duy trì tốc độ tăng GRDP bình quân 10%/năm, đưa GRDP bình quân đầu người lên 75.000 USD, chỉ số HDI đạt 0,9 và hoàn thành mục tiêu phát thải ròng bằng 0. Sang giai đoạn 2046-2075, tốc độ tăng GRDP bình quân hạ xuống 6%/năm nhưng GRDP/người cần vươn tới 100.000 USD và HDI duy trì trên 0,9.
KTS Trần Ngọc Chính, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng, nhấn mạnh tầm quan trọng của Nghị quyết 09 trong việc xác lập các mục tiêu kinh tế - xã hội cho thành phố. Ông cho rằng để hiện thực hóa những mục tiêu đó, công tác quy hoạch phải đảm bảo tính chính xác, khoa học và phù hợp với tiến trình hội nhập quốc tế.
"Để thực hiện được các mục tiêu đó, công tác quy hoạch phải trúng, đúng, khoa học, phù hợp với nhu cầu phát triển và quá trình hội nhập quốc tế. Nội dung quy hoạch là vấn đề quan trọng hàng đầu. Nếu làm tốt công tác này, chúng ta sẽ có cơ sở để hiện thực hóa các mục tiêu mà Nghị quyết 09 đã đề ra", ông Chính nói.
Bốn trụ cột định hướng cho giai đoạn tới
Lãnh đạo HĐND TP.HCM đề nghị các chuyên gia và doanh nghiệp tập trung góp ý vào bốn nhóm vấn đề chủ chốt:
- Xây dựng khung chiến lược kinh tế - xã hội với 5 trụ cột tăng trưởng: công nghiệp công nghệ cao; logistics gắn với cảng biển, hàng không và khu mậu dịch tự do; trung tâm tài chính quốc tế; du lịch và công nghiệp văn hóa; giáo dục, y tế và khoa học công nghệ.
- Cấu trúc không gian theo mô hình siêu đô thị đa cực, tích hợp và bền vững; tái cơ cấu không gian sau hợp nhất trên cơ sở phát huy thế mạnh riêng của từng vùng.
- Phát triển hạ tầng kỹ thuật hiện đại và đồng bộ, bao gồm giao thông vùng, cảng biển, sân bay, hệ thống năng lượng, cấp thoát nước và hạ tầng số.
- Quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu theo hướng kinh tế xanh, tuần hoàn và năng lượng tái tạo.
Chủ tịch HĐND TP.HCM khẳng định các ý kiến từ hội thảo sẽ được tiếp thu làm căn cứ quan trọng để hoàn thiện bản quy hoạch, bảo đảm tính khả thi và tầm nhìn chiến lược dài hạn cho sự phát triển bền vững của thành phố trong thế kỷ tới.
Theo CafeF Bat dong san, Tuoi Tre
