Lãi suất giảm: Nhà đầu tư chứng khoán cần giám sát gì?

Lãi suất - "giá của đồng tiền" trong nền kinh tế

Lãi suất về bản chất là chi phí để sử dụng tiền. Người gửi tiết kiệm nhận lãi như khoản bù đắp cho việc tạm nhường quyền sử dụng vốn, còn người vay phải trả lãi để được dùng nguồn tiền đó trong thời gian xác định. Đây là lý do lãi suất được ví như "giá của đồng tiền", tác động đến hầu hết mọi hoạt động kinh tế, từ tiêu dùng, sản xuất đến đầu tư.

Khi nền kinh tế tăng trưởng chậm hoặc cần thêm xung lực, Ngân hàng Nhà nước thường điều chỉnh giảm lãi suất điều hành. Theo đó, các ngân hàng thương mại có dư địa hạ lãi suất huy động và cho vay, giúp doanh nghiệp cùng người dân tiếp cận vốn với chi phí thấp hơn. Thị trường gọi đây là giai đoạn "tiền rẻ" - không phải đồng tiền mất giá, mà là chi phí vay vốn được nới lỏng.

Khảo sát tại ngày 30-6 cho thấy lãi suất tiền gửi tiết kiệm kỳ hạn 12 tháng tại phần lớn ngân hàng niêm yết đang ở mức 6,25 - 6,75%/năm; nhóm ngân hàng quốc doanh lớn duy trì quanh 6,8%/năm.

Hai kênh tác động chính đến chứng khoán

Định giá cổ phiếu tăng khi lãi suất hạ

Phương pháp chiết khấu dòng tiền (DCF - Discounted Cash Flow) là công cụ phổ biến để xác định giá trị doanh nghiệp. Theo đó, lợi nhuận kỳ vọng trong tương lai được quy đổi về giá trị hiện tại thông qua một tỉ lệ chiết khấu - chính là lãi suất. Khi lãi suất giảm, tỉ lệ chiết khấu cũng giảm, đẩy giá trị hiện tại của doanh nghiệp lên cao hơn. Nói cách khác, cùng một công ty nhưng trong môi trường lãi suất thấp, mức định giá hợp lý thường sẽ cao hơn so với khi lãi suất cao.

Ngoài ra, doanh nghiệp còn được hưởng lợi trực tiếp: chi phí vay vốn giảm giúp tiết kiệm chi phí tài chính, cải thiện biên lợi nhuận và tạo thuận lợi để triển khai các dự án đầu tư mới. Khi triển vọng lợi nhuận tích cực hơn, giá cổ phiếu cũng có thêm động lực tăng.

Dòng tiền nhàn rỗi dịch chuyển sang cổ phiếu

Khi lãi suất tiết kiệm ở mức hấp dẫn, gửi ngân hàng là lựa chọn ưu tiên với phần lớn nhà đầu tư cá nhân nhờ tính an toàn và lợi suất ổn định. Tuy nhiên, khi lãi suất tiền gửi giảm, kênh này mất dần sức hút. Dòng vốn nhàn rỗi khi đó có xu hướng tìm đến các tài sản có khả năng sinh lời cao hơn, trong đó có cổ phiếu.

Chứng khoán SSI đánh giá rằng lãi suất huy động có thể tăng nhẹ trong nửa cuối năm 2026, qua đó cải thiện sức hấp dẫn của kênh tiền gửi. Tuy vậy, sự chững lại của các kênh đầu tư khác như bất động sản, vàng hay tiền số có thể giúp cổ phiếu duy trì vị thế tương đối thuận lợi trong danh mục của nhà đầu tư cá nhân lẫn tổ chức.

Cần giám sát toàn diện, không chỉ một chỉ số

Lãi suất giảm thường được xem là tín hiệu tích cực cho chứng khoán, nhưng không đồng nghĩa thị trường sẽ lập tức đi lên. Nếu nền kinh tế vẫn còn nhiều áp lực, lợi nhuận doanh nghiệp sụt giảm hoặc niềm tin của nhà đầu tư suy yếu, dòng tiền vẫn có thể đứng ngoài cuộc. Ngược lại, khi kinh tế bước vào chu kỳ phục hồi rõ nét, lãi suất thấp mới thực sự phát huy vai trò đòn bẩy cho thị trường.

Để giám sát chính xác xu hướng thị trường, nhà đầu tư nên theo dõi đồng thời nhiều chỉ báo:

• Lãi suất điều hành của Ngân hàng Nhà nước
• Lãi suất liên ngân hàng
• Lợi suất trái phiếu Chính phủ
• Lãi suất tiền gửi tại các ngân hàng thương mại

Những chỉ số này phản ánh tình trạng thanh khoản của hệ thống tài chính và xu hướng chính sách tiền tệ trong từng giai đoạn. Trong báo cáo chiến lược nửa cuối năm 2026, Chứng khoán SSI nhận định thị trường có thể tiếp tục dao động trong biên độ hẹp, một phần do lãi suất dự báo duy trì ở mức cao hơn kỳ vọng trong thời gian dài hơn.

Lãi suất là yếu tố quan trọng nhưng chỉ là một mảnh ghép trong bức tranh tổng thể. Xu hướng dài hạn của chứng khoán vẫn phụ thuộc vào sức khỏe nền kinh tế, khả năng tăng trưởng lợi nhuận của doanh nghiệp và niềm tin của thị trường.

Theo Tuổi Trẻ