Những điểm chính
- Mỹ đổi tên USINDOPACOM trở lại thành USPACOM (PACOM), được thành lập từ năm 1947 và mang tên INDOPACOM từ năm 2018 đến nay.
- Phạm vi hoạt động thực tế của USPACOM không thay đổi, vẫn trải dài từ bờ Tây nước Mỹ đến biên giới phía tây của Ấn Độ.
- Cựu đại tá Carl O. Schuster cho rằng việc đổi tên phản ánh sự tập trung ngày càng tăng của Mỹ đối với Trung Quốc tại khu vực Thái Bình Dương.
- TS Satoru Nagao (Viện Hudson) nhận định Mỹ đang hạ thấp tầm quan trọng của Ấn Độ và Indo-Pacific do thất vọng trước thái độ do dự của Ấn Độ trong 'Bộ tứ'.
- Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Peter Hegseth yêu cầu các đồng minh tăng ngân sách quốc phòng lên 3,5% GDP, tuyên bố 'những ngày hưởng lợi từ sự hào phóng của người đóng thuế Mỹ đã qua rồi'.
Mỹ chính thức khôi phục tên Bộ tư lệnh Thái Bình Dương
Bộ Chiến tranh Mỹ vừa thông báo đổi tên Bộ tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (USINDOPACOM) trở lại tên gọi lịch sử Bộ tư lệnh Thái Bình Dương (USPACOM). Theo thông báo chính thức, quyết định này "nhằm tôn vinh nguồn gốc lịch sử sâu sắc của bộ tư lệnh", trong khi phạm vi hoạt động thực tế không thay đổi - vẫn trải dài từ vùng biển ngoài khơi bờ Tây nước Mỹ đến biên giới phía tây của Ấn Độ.
Được thành lập từ năm 1947, bộ tư lệnh này mang tên USPACOM (hay PACOM) cho đến năm 2018, khi chính quyền Tổng thống Trump nhiệm kỳ 1 quyết định đổi thành USINDOPACOM nhằm phản ánh chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (Indo-Pacific). Việc đảo ngược quyết định này dưới nhiệm kỳ 2 của ông Trump được giới phân tích đánh giá là tín hiệu cho thấy sự dịch chuyển rõ ràng trong tư duy chiến lược của Washington.
Các chuyên gia nói gì về động thái này?
Tập trung hơn vào Trung Quốc và Thái Bình Dương
Cựu đại tá Carl O. Schuster - cựu Giám đốc bộ phận điều hành của Trung tâm tình báo hỗn hợp thuộc Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương của hải quân Mỹ - nhận định rằng việc "hồi sinh" PACOM phản ánh mối quan ngại và sự chú trọng ngày càng tăng của Washington đối với Bắc Kinh. Ông cũng lưu ý rằng trên thực tế, INDOPACOM không phụ trách toàn bộ Ấn Độ Dương mà chỉ quản lý khu vực phía tây và tây bắc Sri Lanka - phần còn lại thuộc quyền Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM). Do đó, tên gọi INDOPACOM vốn đã không phản ánh đúng thực tế hoạt động.
Đồng minh phải tự lo nhiều hơn
GS Stephen Robert Nagy (Đại học Cơ Đốc giáo quốc tế - Nhật Bản, học giả tại Viện Nghiên cứu các vấn đề quốc tế của Nhật) cho rằng việc đổi tên phản ánh quan điểm nhất quán của chính quyền Trump nhiệm kỳ 2: các đồng minh và đối tác phải tự gánh vác trách nhiệm an ninh lớn hơn trong khu vực của mình.
Theo GS Nagy, Nhà Trắng hiện chỉ sẵn sàng hợp tác với những quốc gia thật sự hy sinh nguồn lực và đứng về phía Mỹ khi xảy ra khủng hoảng hay xung đột. Ông dẫn chứng việc một số đồng minh chưa tích cực hợp tác với Mỹ trong vấn đề Iran, eo biển Hormuz hay cuộc xung đột Nga - Ukraine như những yếu tố củng cố quan điểm này.
Ba thông điệp lớn từ việc đổi tên
TS Satoru Nagao (Viện nghiên cứu Hudson, Mỹ) phân tích rằng quyết định trên mang ít nhất ba hàm ý chiến lược quan trọng:
- Hạ thấp tầm quan trọng của Indo-Pacific: Việc loại bỏ chữ "INDO" đồng nghĩa Mỹ đang thu hẹp phạm vi ưu tiên chiến lược, không còn đặt khu vực Ấn Độ Dương ở vị trí trung tâm như trước.
- Tín hiệu với Ấn Độ: Khái niệm "Indo-Pacific" và nhóm "Bộ tứ" (Mỹ - Nhật Bản - Úc - Ấn Độ) vốn gắn bó mật thiết với vai trò của Ấn Độ, bắt nguồn từ bài phát biểu của cố Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe tại Quốc hội Ấn Độ năm 2007. TS Nagao cho rằng Mỹ đang thể hiện sự thất vọng trước thái độ do dự của New Delhi trong việc biến "Bộ tứ" thành một liên minh thực chất, khi kế hoạch thành lập hạm đội 1 phụ trách Ấn Độ Dương vẫn chưa được triển khai.
- Cảnh báo với các đồng minh nói chung: Ấn Độ không phải trường hợp duy nhất. Tại Đối thoại Shangri-La ở Singapore, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Peter Hegseth phát biểu thẳng thắn: "Chúng tôi yêu cầu các đồng minh và đối tác tăng ngân sách quốc phòng lên mức 3,5% GDP... Nhưng đối với những ai tin rằng họ có thể tiếp tục hưởng lợi từ sự hào phóng của người đóng thuế Mỹ, hãy nghe chúng tôi nói. Những ngày đó đã qua rồi".
Dấu hiệu tái định hình trật tự an ninh khu vực
Sự kiện đổi tên INDOPACOM thành PACOM, dù mang tính biểu tượng, lại phát đi tín hiệu địa chính trị rõ ràng: Washington đang tái định hình các cam kết quốc phòng theo hướng có chọn lọc hơn, đặt gánh nặng lên vai các đồng minh và đối tác trong khu vực. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung ngày càng gay gắt ở Thái Bình Dương, động thái này được kỳ vọng sẽ tác động đáng kể đến cách các quốc gia trong khu vực định hình chính sách an ninh và quốc phòng của mình trong thời gian tới.
Câu hỏi thường gặp
Tại sao Mỹ đổi tên INDOPACOM trở lại thành PACOM?
Theo thông báo chính thức, việc đổi tên nhằm tôn vinh nguồn gốc lịch sử của bộ tư lệnh. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng đây phản ánh sự tập trung mạnh hơn vào Thái Bình Dương và Trung Quốc, đồng thời thể hiện thất vọng của Mỹ trước thái độ do dự của Ấn Độ trong 'Bộ tứ'.
USPACOM và USINDOPACOM khác nhau như thế nào về phạm vi hoạt động?
Phạm vi địa lý không thay đổi - cả hai đều quản lý khu vực từ bờ Tây nước Mỹ đến biên giới phía tây của Ấn Độ. Tuy nhiên, trên thực tế INDOPACOM không phụ trách toàn bộ Ấn Độ Dương, phần phía tây Sri Lanka thuộc quyền Bộ Tư lệnh Trung tâm (CENTCOM).
Nhóm 'Bộ tứ' liên quan gì đến việc đổi tên này?
Khái niệm Indo-Pacific và 'Bộ tứ' (Mỹ - Nhật - Úc - Ấn) bắt nguồn từ bài phát biểu của Thủ tướng Nhật Shinzo Abe năm 2007. TS Satoru Nagao cho rằng việc xóa chữ 'INDO' phản ánh sự thất vọng của Mỹ khi Ấn Độ do dự không chịu biến 'Bộ tứ' thành một liên minh thực chất.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Peter Hegseth nói gì về ngân sách quốc phòng của đồng minh?
Tại Đối thoại Shangri-La ở Singapore, ông Hegseth yêu cầu các đồng minh tăng ngân sách quốc phòng lên 3,5% GDP và tuyên bố: 'Những ngày hưởng lợi từ sự hào phóng của người đóng thuế Mỹ đã qua rồi'.
Theo Thanh Niên
