Mỹ tấn công mục tiêu Iran, thu hồi miễn trừ trừng phạt dầu mỏ sau loạt vụ tập kích tàu chở hàng tại eo Hormuz

Căng thẳng tại eo biển Hormuz leo thang nghiêm trọng khi ba tàu chở hàng bị tấn công trong vòng vài giờ vào ngày thứ Ba, buộc Mỹ phải thu hồi giấy phép miễn trừ trừng phạt dầu mỏ của Iran và triển khai hàng loạt đòn không kích trả đũa vào sáng sớm thứ Tư.

Ba tàu bị tấn công trong một ngày, mức cao nhất từ cuối tháng Tư

Theo thông tin từ các cơ quan giám sát hàng hải và phía Qatar, ba tàu chở hàng đã bị tấn công bằng đạn phóng tại eo biển Hormuz vào ngày thứ Ba, đánh dấu số vụ tấn công trong một ngày cao nhất kể từ cuối tháng Tư, theo số liệu của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) thuộc Liên Hợp Quốc.

Trong số các tàu bị tấn công có một tàu chở khí hóa lỏng (LNG) của Qatar. Con tàu này bốc cháy và được đánh giá có nguy cơ phát nổ sau cú trúng đạn. Bên cạnh đó, một tàu chở dầu thô của Saudi Arabia cũng bị hư hại. Hai tàu còn lại chỉ chịu thiệt hại nhẹ và vẫn có thể tiếp tục hành trình; không có thương vong nào được báo cáo.

Cơ quan Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) xác nhận dữ liệu vị trí cho thấy cả ba vụ tấn công đều xảy ra ngoài khơi bờ biển Oman hoặc Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) lân cận, khu vực nằm trên tuyến đường thay thế gần bờ biển Oman mà các tàu thường chọn để né tuyến chính. Điều này phù hợp với cảnh báo trước đó của Tehran rằng chỉ có tuyến hành lang do Iran chỉ định mới được xem là an toàn.

Chưa có tổ chức hay quốc gia nào lên tiếng nhận trách nhiệm về các vụ tấn công. Tuy nhiên, truyền hình nhà nước Iran đưa tin tàu LNG đã bị tấn công do "phớt lờ cảnh báo" mà không trực tiếp thừa nhận thực hiện vụ việc. Một quan chức Mỹ giấu tên cho biết các dấu hiệu ban đầu cho thấy Iran đã khai hỏa vào ít nhất hai tàu thương mại.

Mỹ thu hồi miễn trừ trừng phạt dầu Iran

Ngay trong ngày thứ Ba, Bộ Tài chính Mỹ thông báo thu hồi giấy phép miễn trừ trừng phạt 60 ngày vốn được cấp hồi tháng trước, cho phép Iran xuất khẩu dầu trong khuôn khổ một thỏa thuận tạm thời nhằm ngừng giao tranh giữa Washington và Tehran. Động thái thu hồi này không được phía Bộ Tài chính Mỹ giải thích cụ thể ngay lập tức.

Việc hủy bỏ giấy phép đe dọa siết chặt thêm nguồn thu từ dầu mỏ của Tehran vào đúng thời điểm các bên đang nỗ lực tìm kiếm một thỏa thuận chấm dứt xung đột lâu dài giữa hai nước.

Mỹ không kích trả đũa Iran

Rạng sáng thứ Tư, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo đã tiến hành hàng loạt cuộc tấn công vào các mục tiêu của Iran. Trong tuyên bố đăng trên mạng xã hội, CENTCOM nêu rõ mục đích là "áp đặt cái giá đắt cho hành động nhắm vào và tấn công tàu thương mại có thủy thủ đoàn là thường dân vô tội trên vùng biển quốc tế".

CENTCOM cũng lên án hành vi của Iran là "thiếu cơ sở, nguy hiểm và vi phạm rõ ràng lệnh ngừng bắn đang có hiệu lực".

Nguy cơ gián đoạn tuyến hàng hải huyết mạch toàn cầu

Eo biển Hormuz là một trong những tuyến hàng hải quan trọng bậc nhất thế giới, là cửa ngõ vận chuyển một phần lớn lượng dầu mỏ và khí đốt toàn cầu. Các vụ tấn công liên tiếp đã khiến giới chức hàng hải nâng mức cảnh báo an ninh cho tàu thuyền qua lại lên mức "nghiêm trọng".

Diễn biến này xảy ra vào thời điểm đặc biệt nhạy cảm khi các quốc gia đang cố gắng khôi phục hoạt động vận tải biển bình thường nhằm giảm bớt gánh nặng kinh tế toàn cầu từ cuộc xung đột Mỹ - Iran kéo dài.