Điện mặt trời mái nhà vẫn bùng nổ dù chưa có hỗ trợ ngân sách

Chính sách hỗ trợ ngân sách chưa có đồng thuận

Bộ Công Thương được Chính phủ giao nhiệm vụ xây dựng cơ chế khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà từ năm 2025. Theo ông Bùi Quốc Hùng, Phó cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương), dự thảo chính sách gồm hai nhóm hỗ trợ chính: cấp một phần kinh phí từ ngân sách nhà nước và tạo điều kiện vay vốn ưu đãi cho hộ dân.

Tuy nhiên, sau khi lấy ý kiến các bộ ngành, Bộ Tài chính xác nhận chưa thể bố trí nguồn ngân sách để triển khai. Bên cạnh đó, cơ chế tín dụng cũng còn nhiều ý kiến khác nhau về đơn vị cho vay. Do chưa đạt đồng thuận, quyết định này vẫn chưa được ban hành.

Trong dự thảo mới nhất, Bộ Công Thương đề xuất hỗ trợ tối đa 2,5 triệu đồng/hộ với hệ thống kèm pin lưu trữ và 1,5 triệu đồng với hệ không lưu trữ. Về vay vốn ưu đãi, mức hỗ trợ tối thiểu 4 triệu đồng/kWp (với hệ 5kWp không lưu trữ); đối với hệ có lưu trữ là 2 triệu đồng/kWh, công suất tối đa 10kWp.

Thị trường vẫn sôi động dù chưa có chính sách

Dù chờ đợi chính sách hỗ trợ chưa đến, nhu cầu lắp đặt điện mặt trời áp mái trên thực tế không hề hạ nhiệt. Ông Huy Vũ, Giám đốc Công ty An Nhung Solar, cho biết thị trường liên tục bùng nổ, đặc biệt trong quý 2 khi thời tiết nắng nóng cao điểm, lịch lắp đặt của doanh nghiệp đã kín đặt hàng đến vài tháng.

Theo ông Huy Vũ, nếu chính sách hỗ trợ ngân sách được ban hành, nhu cầu sẽ còn tăng cao hơn nữa. Song thực tế cho thấy ngay cả khi thiếu chính sách này, người dân vẫn chủ động bỏ tiền túi đầu tư hệ thống điện áp mái.

Chi phí lắp đặt - bài toán không nhỏ với hộ gia đình

Do nhu cầu tăng, chi phí lắp đặt điện mặt trời mái nhà đã tăng khoảng 15% so với trước. Hiện mức giá trung bình dao động từ 7 đến 9 triệu đồng/kWp với hệ không lưu trữ, và từ 11 đến 16 triệu đồng/kWp với hệ có pin lưu trữ phân khúc phổ thông.

Với hộ gia đình chi tiền điện 2 đến 3 triệu đồng mỗi tháng, công suất lắp đặt tối thiểu cần đạt 5 đến 6kWp, tương đương tổng chi phí khoảng 80 đến 120 triệu đồng cho hệ có lưu trữ tùy theo chất lượng thiết bị.

Bà Mai Thanh Lan (Nam Từ Liêm, Hà Nội) cho biết sau cả năm chờ đợi chính sách vẫn chưa thấy, bà quyết định tự đầu tư hệ thống 6kWp có lưu trữ bằng cách trích một phần tiền tiết kiệm. Với mức tiêu thụ khoảng 700kWh/tháng và hóa đơn điện 2 triệu đồng, bà kỳ vọng cơ chế bán điện lên lưới 50% vừa được Chính phủ ban hành sẽ giúp thu hồi vốn đầu tư ban đầu.

Bà Trần Thị Nga (xã An Khánh, Hà Nội), chủ một số phòng trọ, cũng đang lên kế hoạch lắp đặt điện mái nhà. Bà chia sẻ: "Nếu chính sách hỗ trợ từ ngân sách không được triển khai, tôi sẽ phải tính lại việc vay vốn do lo ngại gánh nặng lãi vay. Dù vậy, kế hoạch lắp điện mặt trời mái nhà không thay đổi vì Chính phủ vừa ban hành chính sách cho phép bán điện lên lưới tới 50%, nên cũng sẽ tối ưu được hệ thống và bù đắp phần nào gánh nặng chi phí đầu tư."

Nghị định 243 và cơ chế bán điện lên lưới 50%

Thay thế cho chính sách hỗ trợ ngân sách chưa thể ban hành, Chính phủ đã có Nghị định số 243 với nhiều cơ chế khuyến khích đáng chú ý. Nổi bật nhất là quy định cho phép hộ dân bán tối đa 50% sản lượng điện phát lên lưới quốc gia, thậm chí có thể mở rộng trên mức 50% khi hạ tầng lưới đảm bảo khả năng tiếp nhận và vận hành an toàn.

Ông Bùi Quốc Hùng nhận định cơ chế này sẽ là động lực mạnh để cả hộ gia đình lẫn các đơn vị sản xuất trong khu công nghiệp đầu tư điện mặt trời mái nhà, vừa tự dùng vừa bán điện dư lên lưới để tối ưu chi phí.

Ngoài ra, theo Luật Điện lực hiện hành, HĐND các tỉnh có thể chủ động bố trí ngân sách địa phương để hỗ trợ người dân và đơn vị hành chính sự nghiệp lắp đặt điện mặt trời mái nhà, tùy theo nhu cầu và khả năng tài chính từng địa phương.

Với những cơ chế mới này, nhu cầu lắp đặt điện mặt trời mái nhà được kỳ vọng sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh trong thời gian tới, ngay cả khi chính sách hỗ trợ ngân sách cấp trung ương vẫn chờ được tháo gỡ.