Lãi suất thỏa thuận ngân hàng chạm mốc 9% giữa bối cảnh va chạm tín dụng và huy động vốn

Lãi suất huy động thỏa thuận tăng mạnh

Ở nhóm lãi suất niêm yết thông thường dành cho khoản tiền gửi dưới 1 tỷ đồng không yêu cầu mã ưu đãi hay điều kiện đặc biệt, mức cao nhất hiện nay là 7,9% mỗi năm tại Saigonbank cho kỳ hạn 13 tháng. SHB dẫn đầu ở kỳ hạn 12 tháng gửi trực tuyến với lãi suất 7,8% một năm. Nhóm lãi suất quanh 7% gồm các ngân hàng Saigonbank, VIB, Sacombank, OCB, PGBank và CBBank. Trong khi đó, các ngân hàng lớn quốc doanh như VietinBank, BIDV, Agribank cùng nhóm tư nhân bao gồm LPBank, MSB, Techcombank, BV Bank, BaoViet Bank, UOB và CIMB trả lãi suất từ 6,5%. Ngoài ra, các ngân hàng nước ngoài như Standard Chartered, HSBC và SCB trả lãi thấp hơn từ 3,25% đến 4,5%.

Cuộc đua lãi suất thỏa thuận bùng nổ

Dù lãi suất niêm yết có xu hướng đi ngang đầu tháng 7, các chương trình ưu đãi qua nhân viên, chi nhánh đã đẩy lãi suất thỏa thuận lên cao và trở nên sôi động từ cuối tháng 6. Ngân hàng số Cake là một trong những đơn vị trả lãi suất cao nhất tới 8,9% một năm, áp dụng cho khách hàng mới hoặc người gửi hiện hữu với số tiền tối thiểu 200 triệu đồng trong chương trình ưu đãi.

VPBank cũng áp dụng mức 8,6% cho một số khoản tiền gửi vài trăm triệu đồng. Các ngân hàng tư nhân như TPBank, Vikki Bank, HDBank, MBV cũng thường xuyên trả lãi suất xấp xỉ 8,5% khi khách hàng sử dụng mã ưu đãi. Trong khi đó, Sacombank từng trả tới 8,8% mà không yêu cầu số tiền tối thiểu trong những ngày cuối tháng 6.

Đáng chú ý, với khoản tiền gửi trên một tỷ đồng, một số ngân hàng như Sacombank và Nam A Bank chấp nhận trả lãi suất thỏa thuận vượt ngưỡng 9%, thường áp dụng theo hình thức giới thiệu qua nhân viên chi nhánh.

Nguyên nhân lãi suất huy động tăng cao

Tại họp báo ngành ngân hàng đầu tháng 7, Vụ trưởng Chính sách tiền tệ Ngân hàng Nhà nước Phạm Chí Quang cho biết ngành ngân hàng đang đối mặt với nhiều khó khăn do tốc độ tăng trưởng huy động vốn thấp hơn mức tăng trưởng tín dụng. Cụ thể, tính đến ngày 15/6, tăng trưởng tín dụng đạt 6,38% trong khi tăng trưởng huy động vốn chỉ khoảng 4,3% khiến cơ cấu vốn bị mất cân đối và tạo áp lực làm tăng lãi suất huy động từ cuối năm ngoái tới nay.

Ngân hàng Nhà nước đã nhiều lần kiểm tra, đôn đốc các nhà băng không chạy đua tranh giành khách hàng để giảm lãi suất huy động, nhằm giữ mặt bằng lãi vay ở mức hợp lý và hỗ trợ nền kinh tế. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia dự báo lãi suất khó có thể giảm nhiệt vì nhiều yếu tố kỹ thuật và chính sách cơ chế.

Tác động từ chính sách và yêu cầu Basel III

Theo báo cáo từ hãng xếp hạng tín nhiệm VIS Rating, lãi suất huy động sẽ duy trì ở mức cao khi Ngân hàng Nhà nước áp dụng nhiều chính sách hỗ trợ tăng trưởng tín dụng và thực hiện siết chuẩn mực thanh khoản theo Basel III. Việc nâng trần sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn (SMLR) từ 30% lên 40% giúp ngân hàng có thêm dư địa cấp tín dụng cho những ngành như bất động sản và hạ tầng nhưng cũng đồng thời buộc các nhà băng sử dụng nhiều nguồn vốn ngắn hạn hơn để tài trợ cho các khoản vay dài hạn. Điều này làm tăng nguy cơ rủi ro tái cấp vốn và kéo chi phí huy động vốn lên cao.

Những ngân hàng tiệm cận giới hạn SMLR như MB, OCB, VPBank, BVBank và VIB sẽ chịu áp lực huy động vốn lớn hơn nếu tiếp tục mở rộng tín dụng trung và dài hạn. Nếu thị trường thanh khoản thắt chặt, chi phí vốn có thể gia tăng tương tự giai đoạn căng thẳng năm 2022.

Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước đề xuất thay thế tỷ lệ dư nợ cho vay trên tiền gửi (LDR) bằng tỷ lệ dư nợ cấp tín dụng trên huy động vốn (CDR) với mức tối đa 85%, đồng thời áp dụng các tiêu chuẩn thanh khoản Basel III. Thay đổi này sẽ buộc các ngân hàng tăng tỷ trọng nguồn vốn ổn định từ tiền gửi khách hàng, giảm phụ thuộc vào vốn thị trường vốn ngắn hạn. Hiện phần lớn ngân hàng chưa đáp ứng được ngưỡng CDR này, dự báo cạnh tranh huy động tiền gửi sẽ tiếp tục nóng lên, duy trì chi phí vốn ở mức cao và ảnh hưởng đến biên lãi ròng trong ngắn hạn.