Sửa quy định cấp mã vùng trồng: Bỏ diện tích tối thiểu, số hóa thủ tục để đẩy mạnh xuất khẩu nông sản

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang xúc tiến sửa đổi Nghị định 38 về mã số vùng trồng theo hướng bãi bỏ ngưỡng diện tích cứng nhắc, thực hiện cấp mã trực tuyến và chuyển trọng tâm từ kiểm tra trước sang giám sát sau - động thái được kỳ vọng tháo gỡ nhiều rào cản lâu nay cho doanh nghiệp và nông dân xuất khẩu nông sản.

Nghị định 38 bộc lộ bất cập sau vài tháng thực thi

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết thông tin trên trong buổi làm việc tại tỉnh Đăk Lăk chiều ngày 7/7. Nghị định 38 về mã số vùng trồng chính thức có hiệu lực từ đầu năm 2025, nhưng chỉ sau một thời gian ngắn triển khai thực tế đã lộ ra những điểm chưa phù hợp với điều kiện sản xuất nông nghiệp của Việt Nam. Trước tình hình đó, Thủ tướng Chính phủ đã có chỉ đạo yêu cầu Bộ khẩn trương nghiên cứu sửa đổi.

Hiện nay, mã số vùng trồng là yêu cầu bắt buộc để nông sản Việt Nam xuất khẩu vào nhiều thị trường lớn, gồm Trung Quốc, Mỹ, Australia, New Zealand, Hàn Quốc và Liên minh châu Âu. Để được cấp mã, vùng trồng phải đáp ứng các tiêu chí về quản lý sinh vật gây hại, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và ghi chép nhật ký sản xuất theo yêu cầu riêng của từng thị trường. Sau khi được cấp mã, vùng trồng tiếp tục bị giám sát và có thể bị tạm dừng hoặc thu hồi nếu không duy trì đủ điều kiện.

Tuy nhiên, đặc thù sản xuất nông nghiệp Việt Nam chủ yếu là các hộ quy mô nhỏ, đất đai phân tán và canh tác xen lẫn nhiều loại cây. Yêu cầu diện tích tối thiểu 10 ha cho một mã số vùng trồng theo Nghị định 38 đang trở thành rào cản lớn. Trong khi đó, tiêu chuẩn nhập khẩu từ các thị trường liên tục thay đổi, khiến thủ tục cấp mã ngày càng tốn kém thời gian và chi phí của người dân lẫn doanh nghiệp.

Ba hướng sửa đổi trọng tâm

Theo Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp, lần sửa đổi này tập trung vào ba nhóm giải pháp chính:

• Bỏ ngưỡng diện tích cứng: Quy định tối thiểu 10 ha hiện hành sẽ được loại bỏ. Đồng thời, Bộ sẽ làm rõ tiêu chí riêng biệt dành cho vùng chuyên canh và vùng xen canh để sát với thực tế sản xuất đa dạng của từng địa phương.
• Số hóa quy trình cấp mã: Toàn bộ thủ tục đăng ký và cấp mã số vùng trồng sẽ được thực hiện trực tuyến, giúp rút ngắn thời gian xử lý và giảm chi phí hành chính.
• Chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm: Thay vì kiểm soát chặt chẽ ở đầu vào như trước, doanh nghiệp sẽ tự khai báo và chịu trách nhiệm. Cơ quan chức năng tập trung giám sát, xử lý nghiêm các vi phạm và hỗ trợ liên kết sản xuất.

"Lần sửa đổi này hướng tới đơn giản hóa tối đa thủ tục, giảm chi phí cho người dân và doanh nghiệp, nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu của thị trường nhập khẩu", Thứ trưởng Hiệp nhấn mạnh.

Đăk Lăk và bài toán 500.000 tấn sầu riêng

Việc đẩy nhanh sửa đổi diễn ra đúng thời điểm nhiều địa phương bắt đầu vào vụ thu hoạch trái cây, đặc biệt là sầu riêng. Tại Đăk Lăk, tỉnh có 41.000 ha sầu riêng với 30.000 ha đang trong giai đoạn cho thu hoạch, sản lượng vụ này ước đạt khoảng 500.000 tấn. Chính vụ dự kiến bắt đầu sau khoảng 15 ngày và kéo dài đến hết tháng 9.

Để hỗ trợ đầu ra cho lượng sầu riêng lớn này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ làm việc với phía Trung Quốc trong tuần tới nhằm thúc đẩy việc phê duyệt mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói cho các hồ sơ từ Đăk Lăk. Theo tính toán của Bộ, nếu quá trình này thuận lợi, hơn 50% diện tích sầu riêng của tỉnh sẽ đủ điều kiện xuất khẩu chính ngạch.

Bên cạnh đó, Bộ khuyến khích Đăk Lăk chủ động đẩy mạnh xuất khẩu sầu riêng đông lạnh, tìm kiếm thêm thị trường ngoài Trung Quốc và kích cầu tiêu thụ nội địa nhằm giảm bớt áp lực mùa vụ.

Hướng tới nền nông nghiệp có trách nhiệm và truy xuất được nguồn gốc

Nhìn về dài hạn, những điều chỉnh về quy định mã số vùng trồng được kỳ vọng tạo nền tảng cho một nền nông nghiệp có trách nhiệm hơn, nơi mọi sản phẩm đều có thể truy xuất nguồn gốc rõ ràng và xác định được trách nhiệm của từng chủ thể trong chuỗi sản xuất. Đây được xem là yếu tố then chốt để nâng cao uy tín và vị thế của nông sản Việt Nam trên các thị trường quốc tế vốn ngày càng khắt khe về tiêu chuẩn chất lượng.