Giá dầu Brent lao dốc dưới 79 USD sau thỏa thuận Mỹ - Iran

Giá dầu lao dốc sau tin Mỹ - Iran đạt thỏa thuận hòa bình

Thị trường năng lượng toàn cầu chứng kiến đợt bán tháo mạnh trong phiên giao dịch ngày 16/6, khi cả Mỹ và Iran đồng loạt xác nhận đã ký kết thỏa thuận hòa bình vào ngày 14/6. Giá dầu Brent giảm hơn 5%, rơi xuống mức 78,96 USD/thùng - thấp nhất trong hơn 3 tháng. Dầu WTI của Mỹ cùng chiều giảm, có lúc mất gần 6% xuống còn hơn 75 USD/thùng.

Trước đó trong phiên đầu tuần, cả hai loại dầu cũng đã lao dốc gần 5%, chạm vùng giá thấp nhất kể từ tháng 3. Đây là phản ứng trực tiếp của giới đầu tư trước kỳ vọng eo biển Hormuz - tuyến hàng hải đảm nhận khoảng 20% lưu lượng dầu thô và khí hóa lỏng (LNG) toàn cầu - sẽ sớm được khôi phục hoạt động.

Theo các điều khoản được The Wall Street Journal đề cập, Iran sẽ được nối lại xuất khẩu dầu thô và nhiên liệu. Các dịch vụ ngân hàng, bảo hiểm và vận tải biển phục vụ xuất khẩu năng lượng của Iran cũng sẽ được khôi phục. Điều này đồng nghĩa một trong những quốc gia sản xuất dầu lớn trên thế giới có thể tái kết nối với thị trường năng lượng quốc tế trong thời gian tương đối ngắn.

Từ "lo thiếu" sang "lo thừa": Tâm lý thị trường đảo chiều

Đợt giảm giá hiện nay phản ánh sự thay đổi căn bản trong cách thị trường nhìn nhận rủi ro. Chỉ vài tháng trước, giới giao dịch tập trung vào các kịch bản bi quan như tàu ch�� dầu bị tấn công, cơ sở năng lượng hư hại hay cú sốc nguồn cung quy mô lớn. Chính những rủi ro đó đã đẩy giá dầu tăng mạnh trong mùa xuân.

Nay, câu hỏi trọng tâm đã thay đổi: thay vì lo nguồn cung thiếu hụt, thị trường đang tính toán xem lượng dầu bị gián đoạn có thể quay trở lại nhanh đến mức nào. Phần lớn mức tăng trước đó được giới chuyên gia gọi là "phụ phí rủi ro chiến tranh" - và khi yếu tố này dần biến mất, giá điều chỉnh giảm là hệ quả tất yếu.

Ngoài yếu tố địa chính trị, áp lực cung - cầu cơ bản cũng đang đè lên giá dầu. Theo Morgan Stanley, xuất khẩu dầu của Mỹ tiếp tục tăng trong khi nhu cầu từ Trung Quốc suy giảm đáng kể. Số liệu mới nhất cho thấy lượng dầu thô Trung Quốc nhập khẩu trong tháng 5 giảm tới 29%, xuống mức thấp nhất trong 8 năm - đáng chú ý khi đây vẫn là quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới.

Các ngân hàng lớn bất đồng về tốc độ phục hồi

Dù thị trường đang phản ánh kỳ vọng lạc quan, các tổ chức tài chính quốc tế lại chia rẽ rõ rệt về tốc độ khôi phục dòng chảy dầu qua Hormuz.

• Citigroup đưa ra kịch bản lạc quan nhất, nhận định hoạt động vận tải qua Hormuz có thể trở về trạng thái bình thường từ giữa đến cuối tháng 7. Trên cơ sở đó, ngân hàng này hạ dự báo giá Brent quý III từ 110 USD xuống còn 75 USD/thùng và quý IV từ 90 USD xuống 70 USD/thùng.
• Morgan Stanley thận trọng hơn, dự báo khoảng 50% sản lượng bị gián đoạn sẽ phục hồi vào tháng 9, và khoảng 80% sẽ trở lại trước cuối năm.
• HSBC cho rằng quá trình khôi phục sẽ phức tạp hơn nhiều so với kỳ vọng, với lưu lượng vận chuyển khó đạt mức trước chiến tranh trước cuối tháng 9.
• RBC Capital, do nhà phân tích Helima Croft dẫn đầu, cảnh báo thị trường có thể đang quá lạc quan, và sẽ mất nhiều tháng để lưu lượng qua Hormuz quay về gần mức trước khi xung đột bùng phát cuối tháng 2.

Vì sao Hormuz chưa thể mở cửa ngay?

Ông Jotaro Tamura, Tổng giám đốc điều hành hãng vận tải biển Mitsui OSK Lines, một trong những doanh nghiệp vận tải dầu lớn nhất thế giới, cho biết nhiều công ty sẽ cần thêm vài tuần để đánh giá tình hình trước khi đưa tàu chở dầu quay lại tuyến hàng hải này.

"Điều quan trọng là những cam kết đó phải được chuyển hóa thành các điều kiện thực tế tại eo biển Hormuz để các công ty vận tải cảm thấy an toàn khi đưa tàu đi qua", ông Tamura nhấn mạnh với Financial Times.

Theo HSBC, để Hormuz thực sự thông suốt, các bên còn phải giải quyết đồng thời nhiều vấn đề: rà phá thủy lôi, khôi phục bảo hiểm hàng hải, giải phóng lượng dầu tồn kho tích lũy, tái điều phối đội tàu, khởi động lại các mỏ dầu tạm ngừng và phục hồi cơ sở hạ tầng chế biến tại nhiều quốc gia. Saudi Arabia và UAE được dự báo phục hồi nhanh, nhưng một số nước khác sẽ cần nhiều tháng hơn.

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), xung đột đã khiến hơn 14 triệu thùng dầu mỗi ngày bị gián đoạn, tương đương khoảng 14% nhu cầu toàn cầu. IEA nhận định việc khôi phục hoàn toàn sản lượng khai thác và công suất lọc dầu có thể mất từ vài tuần đến vài tháng tùy mức độ thiệt hại. Trong kịch bản Hormuz chỉ mở cửa một phần, thị trường dầu toàn cầu có nguy cơ đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn cung kéo dài đến tận năm 2027.

Tồn kho dầu toàn cầu hiện ở mức thấp sau nhiều tháng gián đoạn, đồng nghĩa thị trường vẫn cần thêm thời gian để kiểm chứng liệu đà giảm hiện nay là khởi đầu của một chu kỳ bền vững hay chỉ là phản ứng tức thời trước những tín hiệu hòa dịu ban đầu.

Theo Dân Trí, Thanh Niên, Tuổi Trẻ