Thế giới mất 1,15 tỷ thùng dầu vì xung đột Trung Đông

Sau gần bốn tháng eo biển Hormuz bị phong tỏa do xung đột Trung Đông, thế giới đã mất đi 1,15 tỷ thùng dầu - một con số khổng lồ mà giới chuyên gia cảnh báo phải mất khoảng một năm mới có thể bù đắp, dù thỏa thuận Mỹ - Iran vừa được ký kết giúp mở lại tuyến hàng hải huyết mạch này.

Cú sốc nguồn cung chưa từng có

Theo số liệu từ hãng phân tích Kpler, xung đột tại Trung Đông đã khiến hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz - nơi chiếm phần lớn lưu lượng dầu mỏ của khu vực - gần như tê liệt hoàn toàn. Tổng lượng dầu thiếu hụt tích lũy lên tới 1,15 tỷ thùng, trong khi tồn kho dầu toàn cầu đã bốc hơi khoảng 190 triệu thùng.

Hậu quả lan rộng ra toàn bộ hệ thống dự trữ năng lượng thế giới. Kho dự trữ chiến lược của các nước thành viên Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 1990. Kho dự trữ khẩn cấp của Mỹ chạm đáy trong vòng 43 năm. Tại trung tâm trung chuyển dầu Cushing (bang Oklahoma), lượng tồn kho rơi xuống mức gây áp lực vận hành - tức dầu vẫn còn trong bể chứa nhưng rất khó khai thác và vận hành đường ống.

Giá dầu Brent có thời điểm leo lên đỉnh 126,41 USD/thùng trong giai đoạn chiến sự, buộc nhiều quốc gia phải đồng loạt mở kho dự trữ để hạ nhiệt thị trường. Tình hình nghiêm trọng đến mức Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại hội nghị G7 ở Versailles ngày 17/6 rằng: "Chúng ta sẽ cạn dự trữ trong khoảng 4 tuần nữa."

Eo Hormuz mở lại - chưa thể giải quyết ngay

Iran và Mỹ đã ký biên bản ghi nhớ chấm dứt xung đột, mở lại eo biển Hormuz. Ngay sau thông báo, giá dầu Brent và WTI đều hạ xuống dưới 80 USD/thùng. Tuy nhiên, giới chuyên gia đồng loạt cảnh báo không nên quá lạc quan.

Bà Helima Croft, Giám đốc chiến lược hàng hóa toàn cầu của RBC Capital Markets, nhận định: "Vẫn còn một thách thức hậu cần rất lớn để đưa thị trường trở lại trạng thái như trước."

Để dòng chảy năng lượng thực sự được khôi phục, các bên phải trải qua nhiều bước tốn thời gian:

• Rà phá thủy lôi trong khu vực eo biển
• Điều động tàu chở dầu rỗng quay trở lại
• Tái khởi động các mỏ khai thác đã ngừng hoạt động
• Vận chuyển dầu đến các nhà máy lọc dầu và thị trường tiêu thụ

Toàn bộ quá trình này có thể kéo dài nhiều tháng, trong thời gian đó thế giới vẫn phải dựa vào lượng dự trữ ít ỏi còn lại.

Bao giờ thị trường dầu hồi phục?

Theo tính toán, ngay cả khi nguồn cung dầu toàn cầu tăng thêm gần 5 triệu thùng mỗi ngày, thị trường cũng cần khoảng một năm để bù đắp hơn 1 tỷ thùng dầu đã mất. Ông Matt Smith, chuyên gia của Kpler, dự đoán người tiêu dùng Mỹ vẫn đối mặt với giá nhiên liệu cao hơn trong mùa hè, do lượng dầu dự trữ hiện còn lại sẽ được dùng để lấp khoảng trống nguồn cung.

Về dự báo giá, ông Tim Waterer, nhà phân tích tại KCM Trade, cho rằng giá dầu Brent có thể dao động trong biên độ 75-90 USD/thùng trong ngắn hạn, và chỉ giảm hơn khi có bằng chứng rõ ràng về lưu lượng vận chuyển tăng lên tại eo Hormuz.

Theo kịch bản cơ sở của Ngân hàng Citi (Mỹ), có xác suất 60% dòng chảy sẽ bình thường hóa bền vững, chuyển sang trạng thái dư cung với giá dầu giảm về khoảng 60-65 USD/thùng vào quý I/2027.

Có chuyên gia không đồng thuận với kịch bản bi quan

Tuy nhiên, không phải tất cả chuyên gia đều cho rằng nguy cơ thiếu hụt nghiêm trọng như vậy. Ông Vikas Dwivedi, chiến lược gia dầu khí toàn cầu của Macquarie Group, lập luận rằng trước khi chiến tranh nổ ra, thế giới đang trong trạng thái dư cung lớn, do đó vẫn còn "lớp đệm" nhất định. "Lượng tồn kho hiện nay không thấp hơn quá nhiều so với năm ngoái", ông nhận định. Khi hoạt động khai thác và vận chuyển dần được khôi phục, nguồn cung từ các nước OPEC muốn tăng sản lượng sẽ quay trở lại thị trường, qua đó giảm bớt áp lực và kìm hãm đà tăng giá.

Về dài hạn, nhu cầu dầu mỏ thế giới được OPEC dự báo sẽ tăng từ mức 105,1 triệu thùng/ngày năm 2025 lên 113,3 triệu thùng/ngày vào năm 2030, đặt ra thách thức lớn hơn cho an ninh năng lượng toàn cầu.

Theo Tuổi Trẻ, VnExpress