TP.HCM thí điểm khám BHYT tại nhà, chi phí vượt dự toán

TP.HCM vừa bước vào giai đoạn mới trong công tác chăm sóc sức khỏe cộng đồng khi UBND thành phố chấp thuận thí điểm mô hình khám chữa bệnh bảo hiểm y tế (BHYT) tại nhà. Trong khi đó, áp lực tài chính từ việc chi phí khám chữa bệnh BHYT liên tục tăng cao và vượt dự toán đang đặt ra nhiều thách thức cho hệ thống y tế thành phố.

TP.HCM thí điểm khám chữa bệnh BHYT tại nhà

UBND TP.HCM đã chấp thuận chủ trương thí điểm khám chữa bệnh BHYT tại nhà, gắn với mô hình "Đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư". Đây là bước đi nhằm đưa dịch vụ y tế đến gần người dân hơn, đặc biệt là các nhóm đối tượng cần được theo dõi sức khỏe thường xuyên tại cộng đồng.

Chủ trương này được xem xét trên cơ sở đề nghị của Sở Y tế TP.HCM tại Tờ trình số 7350 ngày 3-6-2026. UBND TP giao Sở Y tế chủ trì, phối hợp Bảo hiểm xã hội TP và các đơn vị liên quan xây dựng kế hoạch chi tiết, lựa chọn địa bàn phù hợp và hướng dẫn triển khai. Sở Y tế có trách nhiệm tổ chức sơ kết sau 6 tháng, tổng kết sau 12 tháng để đánh giá hiệu quả mô hình và tham mưu đề xuất nhân rộng.

Bảo hiểm xã hội TP.HCM được giao phối hợp với Sở Y tế xây dựng quy trình giám định, hồ sơ, chứng từ phục vụ thanh toán và quyết toán các chi phí thuộc phạm vi quyền lợi BHYT. Sở Tài chính có nhiệm vụ tham mưu bố trí nguồn kinh phí, bao gồm các khoản chi ngoài phạm vi thanh toán của quỹ BHYT như chi phí vãng gia, hậu cần, vật tư, trang thiết bị.

UBND các phường, xã, đặc khu tham gia thí điểm sẽ lập danh sách đối tượng, đẩy mạnh truyền thông cộng đồng và huy động các lực lượng tại địa phương như tổ dân phố, Hội Người cao tuổi, đoàn thể và cộng tác viên để hỗ trợ triển khai đến từng hộ gia đình.

Chi phí BHYT liên tục tăng, vượt dự toán nhiều năm

Song song với việc mở rộng mô hình chăm sóc, TP.HCM đang đối mặt với áp lực lớn khi chi phí khám chữa bệnh BHYT liên tục tăng vượt dự toán trong nhiều năm liên tiếp.

Cụ thể, năm 2024, tổng chi phí khám chữa bệnh BHYT đạt 25.510 tỉ đồng (gồm chi nội tỉnh 13.310 tỉ đồng và ngoại tỉnh 12.200 tỉ đồng), tăng 12,5% so với năm 2023, vượt dự toán 1.923,4 tỉ đồng (tương đương 108,15% dự toán). Năm 2025, con số này tiếp tục leo thang lên 32.678 tỉ đồng, tăng 13,48% so cùng kỳ, với 34,11 triệu lượt khám chữa bệnh BHYT, trong đó ngoại trú chiếm 31,73 triệu lượt và nội trú 2,38 triệu lượt. Mức vượt dự toán năm 2025 là 897 tỉ đồng (2,8% dự toán).

Riêng 5 tháng đầu năm 2026, quỹ BHYT đã chi 14.071 tỉ đồng cho 14 triệu lượt khám chữa bệnh, tương đương 44,7% dự toán cả năm - tốc độ giải ngân đang ở mức đáng lo ngại.

Nguyên nhân và giải pháp kiểm soát

Theo Bảo hiểm xã hội TP.HCM, có nhiều nguyên nhân dẫn đến việc chi vượt dự toán:

• Quy định xóa bỏ địa giới hành chính trong khám chữa bệnh BHYT giúp mở rộng quyền lợi người dân, nhưng kéo theo lượng lớn bệnh nhân từ các tỉnh thành đổ về TP.HCM điều trị, tạo áp lực lớn lên quỹ BHYT địa bàn.
• Mức lương cơ sở điều chỉnh lên 2.530.000 đồng/tháng từ ngày 1-7-2026 buộc các cơ sở y tế điều chỉnh đơn giá dịch vụ, làm tăng chi phí tương ứng.
• Các cơ sở khám chữa bệnh đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, cải thiện chất lượng phục vụ, tạo sự tin tưởng và thu hút nhiều bệnh nhân hơn.

Để kiểm soát tình trạng này, Bảo hiểm xã hội TP.HCM phối hợp Sở Y tế triển khai nhiều biện pháp: tăng cường phân tích dữ liệu trên hệ thống giám định BHYT để phát hiện sớm bất thường; thực hiện giám định chuyên đề với các nhóm chi phí cao rủi ro như thuốc, vật tư y tế, chẩn đoán hình ảnh, xét nghiệm, phục hồi chức năng, y học cổ truyền và điều trị nội trú kéo dài; đồng thời tăng cường kiểm tra tình trạng bệnh nhân đi khám nhiều lần, nhiều cơ sở trong thời gian ngắn và kiểm soát việc chỉ định dịch vụ kỹ thuật không phù hợp bệnh lý.

Hệ thống ký hợp đồng BHYT ngày càng mở rộng

Về mạng lưới cơ sở khám chữa bệnh BHYT, số cơ sở ký hợp đồng trên địa bàn TP.HCM tăng mạnh qua từng năm: năm 2024 có 185 cơ sở, năm 2025 tăng lên 306 cơ sở và năm 2026 là 457 cơ sở y tế, bao gồm 137 bệnh viện/viện, 139 phòng khám và 181 trạm y tế (kể cả các trạm y tế cơ quan).

Theo Tuổi Trẻ, Thanh Niên